Κυριακή, 23 Ιουλίου 2017

Κύπρος 1974. Επιχείρηση "Λαβίδα"

31 Μοίρα Καταδρομών. Άγημα απόδοσης τιμών, σε φωτογραφία του 1973. (Φωτ. αρχείου)
 "Λαβίδα" ήταν η κωδική ονομασία που δόθηκε στην νυκτερινή ενέργεια των Ελληνοκυπριακών Μοιρών Καταδρομών για την κατάληψη των στενών Αγύρτας, με σκοπό την παρεμπόδιση της συνένωσης των αποβατικών τουρκικών δυνάμεων της περιοχής Κερύνειας με τον τουρκοκυπριακό θύλακα στο Κιόνελι. Η επιχείρηση αυτή των Δυνάμεων Kαταδρομών, έγινε παράλληλα με τις ενέργειες των λοιπών δυνάμεων της κυπριακής Εθνικής Φρουράς, προς αντιμετώπιση της τουρκικής εισβολής.

Γενική Κατάσταση

Τις πρώτες ώρες της 20ης Ιουλίου 1974, οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις προχώρησαν σε αμφίβια εισβολή στο Πεντεμίλι, περίπου 8 χιλιόμετρα δυτικά από την πόλη της Κερύνειας. Οι Τούρκοι εκτέλεσαν την αποβατική ενέργειά τους, σε πρώτο χρόνο, με ένα ΣΑΣ (Συγκρότημα Αποβατικού Συντάγματος) δυνάμεως περίπου 3.000 ανδρών, που περιλάμβανε μία ίλη αρμάτων Μ 47 (12 άρματα μάχης) 20 ΤΟΜΠ  Μ 113 και Μοίρα ΠΒ (12 οβιδοβόλα των 105 χιλ.). Η απόβαση εκτελέσθηκε χωρίς ιδιαίτερη αντίσταση εκ μέρους της Κυπριακής Εθνικής Φρουράς.

Παράλληλα, υπό την πλήρη τουρκική αεροπορική κυριαρχία, εκτελέστηκε ανενόχλητα  αεραπόβαση και αερομεταφορά τουρκικών στρατευμάτων προς την περιοχή Κιόνελι, προς ενίσχυση και διεύρυνση του ήδη υπάρχοντος τουρκοκυπριακού θύλακα.

Η κυπριακή Εθνική Φρουρά, μέσα στο χάος που δημιούργησε το προηγηθέν πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου, αιφνιδιάστηκε ολοσχερώς  όπως φάνηκε από τις μετέπειτα εξελίξεις και προσπάθησε εσπευσμένως να εφαρμόσει ειδικά σχέδια, που προβλέπονταν  σε περίπτωση εκδήλωσης τουρκικής απόβασης. Δυστυχώς δεν υπήρξε ούτε άμεση, ούτε σωστή εκτίμηση και αντίδραση, που οφειλόταν σε κακή πληροφόρηση και διστακτικότητα έκδοσης διαταγών εκ μέρους του τότε ελληνικού ΑΕΔ (Αρχηγείου Ενόπλων Δυνάμεων).

Τις νυκτερινές ώρες της 20 Ιουλίου 1974, η στρατιωτική κατάσταση  είχε διαμορφωθεί, όπως φαίνεται στο σχεδιάγραμμα που ακολουθεί.

(Σχ. 1) Σχεδιάγραμμα Επιχειρήσεων που δείχνει την διαμόρφωση της κατάστασης την νύκτα της 20 Ιουλίου 1974. Με πράσινο χρώμα απεικονίζονται οι τουρκοκυπριακές και οι τουρκικές δυνάμεις. Η τουρκική αριθμητική δύναμη στον θύλακα του Κιόνελι, φαίνεται δίπλα από τα σύμβολα των μονάδων.  Η ένδειξη ΤΜΤ , αναφέρεται στην Τουρκική Οργάνωση Αντίστασης-Türk Müdafaa Teskilâti, κάτι αντίστοιχο της ελληνικής ΕΟΚΑ. (Πηγή εικόνας)


Το ΓΕΕΦ, διέταξε κατά προτεραιότητα την εξάλειψη του τουρκοκυπριακού θύλακα στο Κιόνελι, (Σχέδιο Αφροδίτη ΙΙ) με εμπλοκή της ΕΛΔΥΚ, ενώ ταυτόχρονα προσπάθησε να αναχαιτίσει το τουρκικό προγεφύρωμα στην Κερύνεια. Παράλληλα το Σύνταγμα Καταδρομών (31, 32, 33 και η επιστρατευόμενη 34 ΜΚΔ) διετάχθη να εφαρμόσει το Σχέδιο "Λαβίδα", δηλαδή την κατάληψη των στενών της Αγύρτας, τα οποία κατείχαν τουρκοκυπριακές δυνάμεις ενισχυμένες με τουρκική μονάδα αλεξιπτωτιστών, που προερχόταν από την αεραποβατική δύναμη που είχε προσγειωθεί στον θύλακα του Κιόνελι.

Διάταξη των Αντιπάλων

α. Τουρκικές Δυνάμεις


Τη διάβαση Αγύρτας την κατείχαν προ της εισβολής οι Τουρκοκύπριοι, οι οποίοι είχαν την αποστολή της διατήρησης των στενών, ώστε να μπορούν οι τουρκικές αποβατικές δυνάμεις να κινηθούν ανενόχλητα για να συνενωθούν με τον τουρκοκυπριακό θύλακα του Κιόνελι να διευρύνουν το προγεφύρωμα και να το εξασφαλίσουν για την ακολουθούσα δύναμη που θα αποβιβαζόταν στην Κερύνεια.

Οι θέσεις των τουρκοκυπριακών δυνάμεων επάνω στη διάβαση της Αγύρτας φαίνονται στο σχεδιάγραμμα 2 που ακολουθεί.


(Πηγή εικόνας: Πρακτικά Ημερίδας Ειδικών Δυνάμεων)


      Σε κάθε στόχο η δύναμή τους ανερχόταν περίπου σε δύναμη τάγματος (400 έως 600 άνδρες).

β. Ελληνικές Δυνάμεις

Η δύναμη της Εθνικής Φρουράς  περιλάμβανε γενικά :

-Σύνταγμα Καταδρομών. 

-Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού. 

-Επιλαρχία Μέσων Αρμάτων, με Ρωσικής κατασκευής άρματα Τ-34. 

-Επιλαρχία Αναγνωρίσεως, με τροχοφόρα ελαφρά Τ/Θ οχήματα. 

-Έξι μονάδες Πυροβολικού Μάχης, με περισσότερα από 100 πυροβόλα, διαφόρων διαμετρημάτων. 

-Μονάδα Επακτίου Πυροβολικού. 

-Μονάδα Αντιαεροπορικού Πυροβολικού, έστω και με όπλα ξεπερασμένα, για την προσβολή αεριωθουμένων αεροσκαφών. 

-Μονάδα Βαρέων Όπλων Πεζικού, με σύγχρονα για πολλές ακόμη δεκαετίες αντιαρματικά όπλα, με βαρείς όλμους, ακόμη και λίγα φλογοβόλα.

Πολύ σημαντική ήταν η παρουσία της Ελληνικής Δυνάμεως Κύπρου (ΕΛΔΥΚ), επιπέδου συντάγματος. Αποτελείτο από 2 τάγματα πεζικού συνολικής δυνάμεως 900 περίπου ανδρών. Ήταν καλά εκπαιδευμένο και οργανωμένο.  Μαζί με το Σύνταγμα Καταδρομών αποτελούσαν τα καλύτερα συγκροτήματα   της ελληνοκυπριακής πλευράς.

Η οργάνωση των Μονάδων Καταδρομών της Κύπρου στηριζόταν στα Ελλαδικά πρότυπα. Περιελάμβανε Διοίκηση-Επιτελείο, λόχο υποστηρίξεως (ΒΟΠ) και Διοικητικής Μερίμνης, και τρεις λόχους κρούσεως. Δύναμη, ως έγγιστα, 200 άνδρες, για να φθάσει στους 320 με την επιστράτευση. 

Ο διοικητής, ο υποδιοικητής, οι διοικητές λόχων και 1-2 ακόμη κατώτεροι αξιωματικοί ήταν Ελλαδίτες αξιωματικοί των καταδρομών. Όλοι οι υπόλοιποι ήταν Κύπριοι. 

Επειδή υπήρχε στενότητα στους βαθμούς του λοχαγού και υπολοχαγού, το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς (ΓΕΕΦ) είχε καθιερώσει την απόσπαση ενός υπολοχαγού πεζικού σε κάθε Μοίρα Καταδρομών, προκειμένου να καλύπτονται οι ανάγκες σε διοικητές λόχων. Φυσικά, οι αξιωματικοί αυτοί δεν είχαν στο ενεργητικό τους, ούτε τις εμπειρίες, ούτε τις εκπαιδεύσεις, ούτε το περιβόητο «πνεύμα» των Ελληνικών Δυνάμεων Καταδρομών. 

Σε ό,τι αφορά τον εξοπλισμό τους, αυτός ήταν παλαιός και παρωχημένος:

-Ατομικά όπλα, οπλοπολυβόλα και πολυβόλα του 2ου ΠΠ  διαφόρων τύπων και διαμετρημάτων, αγγλικής, αμερικανικής ή άλλης κατασκευής και προελεύσεως. 

-Αντιαρματικοί εκτοξευτές των 57 χιλιοστών,  των 2,36" και των 3,5" 

-Όλμοι 81 και 60 χιλιοστών, διαφόρων προελεύσεων. 

-Κράνη, αγγλικού τύπου 2ου ΠΠ. 

-Εξαρτύσεις, πυξίδες, υδροδοχεία, διόπτρες και άλλα παρελκόμενα, διαφόρων προελεύσεων, της εποχής του μεσοπολέμου ή ακόμη παλαιότερα. 

-Σακκίδια διαφόρων τύπων, αγγλικά, αμερικανικά, τύπου αστυνομίας, ακόμη και πολιτικού τύπου.

Όμως, παρά τον παλαιό τους εξοπλισμό, οι Μοίρες ήταν εκπαιδευμένες σε πολύ υψηλό βαθμό.

Το σημαντικό μειονέκτημα που είχαν έναντι των τουρκικών δυνάμεων, ήταν το γεγονός ότι από τις 15 Ιουνίου 1974, είχαν χρησιμοποιηθεί με διαταγή του προϊσταμένου τους κλιμακίου, (και με εντολή του ελληνικού Αρχηγείου Ενόπλων Δυνάμεων) στο μοιραίο πραξικόπημα κατά του Μακαρίου, με αρκετές απώλειες σε προσωπικό και υλικό.

Διεξαγωγή της επιχείρησης


Χάρτης περιοχής επιχειρήσεων (Πηγή εικόνας: Πρακτικά Ημερίδας Ειδικών Δυνάμεων)

Η Διοίκηση Δυνάμεων Καταδρομών Κύπρου, με διοικητή τον συνταγματάρχη Κωνσταντίνο Κομπόκη, εφήρμοσε το σχέδιο «Λαβίδα», δηλαδή την εκτέλεση νυχτερινής καταδρομικής επιχειρήσεως, για την κατάληψη της διαβάσεως Αγύρτας. Οι ΑΝΣΚ που τους ανατέθηκαν, φαίνονται στο παραπάνω σχεδιάγραμμα.

Σύμφωνα με το σχέδιο, η 31 Μοίρα Καταδρομών έπρεπε να καταλάβει το ύψωμα Κοτζά-Καγιά, αμέσως νοτίως του φρουρίου του Αγίου Ιλαρίωνος επί του Πενταδακτύλου, το οποίο ελέγχει εκ δυσμών την διάβαση. Το άλλο σκέλος της διαβάσεως, δηλαδή εξ ανατολών προς δυσμάς, είχε ανατεθεί στην 32 Μοίρα, με αντικειμενικόν σκοπό το ύψωμα Άσπρη Μούττη. Στην βόρεια έξοδο της διαβάσεως, με αντικειμενικόν σκοπό το ύψωμα Πετρομούθια, θα ενεργούσε η 33 Μοίρα Καταδρομών. Νοτίως της Άσπρης Μούττης, θα ενεργούσε η επιστρατευομένη 34 Μοίρα, με αντικειμενικόν σκοπό το ύψωμα 296, κοντά στην Αγύρτα. 

Ως πιθανή ώρα «Κ», δηλαδή ώρα κρούσεως, είχε ορισθεί η 23.00 ώρα της νύκτας 21/22 Ιουλίου 1974

Σύμφωνα με τον γενικότερο σχεδιασμό, μετά την κατάληψη των υψωμάτων, οι Μοίρες Καταδρομών θα αντικαθίσταντο υπό ισαρίθμων ταγμάτων πεζικού, προκειμένου να αναλάβουν άλλες αποστολές. 

Οι Μοίρες, ήδη ευρισκόμενες εξ αιτίας της εμπλοκής τους στο πραξικόπημα, διεσπαρμένες στη Λευκωσία, διατάχθηκαν να σπεύσουν προς Βορρά, με ελάχιστο χρόνο προετοιμασίας. 

"Κινούμενες ημέρα-μεσημέρι, αλλού βαλλόμενες με όλμους και αντιαρματικά και αλλού διωκόμενες από την τουρκική αεροπορία, κατόρθωσαν και έφθασαν συγκροτημένες στους χώρους εξορμήσεώς τους. Από εκεί και πέρα, η κάθε Μονάδα έγραφε την δική της ιστορία. Ήταν η πρώτη φορά που θα αναμετρούνταν με τις Τ/Κυπριακές δυνάμεις των υψωμάτων της διαβάσεως Αγύρτας, αλλά και με τις επίλεκτες μονάδες καταδρομών και αλεξιπτωτιστών του τουρκικού στρατού, οι οποίες, εν τω μεταξύ, τις ενίσχυσαν." (Αφήγηση Στγου Σταμάτη στην ημερίδα Ειδικών Δυνάμεων)

Οι Μοίρες, μπόρεσαν και κατέλαβαν τους ΑΝΣΚ (Αντικειμενικούς Σκοπούς) τους. και το πρωί της 21 Ιουλίου η διάβαση βρισκόταν σε ελληνικά χέρια.

Η 31 Μοίρα Καταδρομών, με διοικητή τον ταγματάρχη Αλέξανδρο Μανιάτη ο οποίος ανέλαβε την διοίκηση το απόγευμα της 19ης Ιουλίου, σχεδίασε και εξετέλεσε με άψογο τρόπο την επιχείρηση καταλήψεως του υψώματος Κοτζά-Καγιά. Με τον διοικητή της Μοίρας στην πρώτη γραμμή, και με τους λόχους κρούσεως των υπολοχαγών Ηλία Γλεντζέ και Αθανασίου Γαληνού σε πρωταγωνιστικόν ρόλο, οι Τ/Κύπριοι και οι επίλεκτοι του τουρκικού στρατού αιφνιδιάστηκαν παντελώς και υπέστησαν μεγάλες απώλειες. Κάποιοι ανέφεραν για 100-150 νεκρούς, ίσως και περισσότερους.


Η 32 Μοίρα Καταδρομών, με διοικητή τον ταγματάρχη Ναπολέοντα Δαμασκηνό, με ελάχιστους Ελλαδίτες αξιωματικούς Καταδρομών, λόγω των απωλειών κατά το πραξικόπημα, προσέγγισε αθόρυβα το ύψωμα Άσπρη Μούττη και το κατέλαβε με μικρή καθυστέρηση, λόγω της πυρκαϊάς της θαμνώδους βλάστησης του υψώματος, εξ αιτίας των βολών του πυροβολικού.

Η 33 Μοίρα, με διοικητή τον ταγματάρχη Γεώργιο Κατσάνη, προσέγγισε επιτυχώς το ύψωμα Πετρομούθια, αιφνιδίασε τον εχθρό και εξουδετέρωσε τις αντιστάσεις, τις οποίες εντόπισε.


(Αριστερά ο ηρωικός διοικητής της 33 ΜΚ Τχης Γεώργιος Κατσάνης)  

"Κατά τας πρωϊνάς ώρας, η Μοίρα δια πυρών και σχετικής κινήσεως, προσπάθησε να υποβοηθήσει το έργο της 31 ΜΚ, προσβάλλουσα τον πύργο ΑΓΙΟΥ ΙΛΑΡΙΩΝΑ. Τα υπάρχοντα βαρέα όπλα της Μοίρας, έπληξαν πλειστάκις τον πύργο και άλλους στόχους, μέχρι ότου η εχθρική αεροπορία και εχθρικά όπλα καμπύλης τροχιάς κατέστρεψαν αυτά.


Ο Διοικητής της Μοίρας Τχης ΚΑΤΣΑΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, προωθημένος ως ήτο, μετά κατάληψιν οικίσκου, όστις ήτο πλήρης όπλων και πυρομαχικών, επλήγη και εφονεύθει, περί την 09:30 της 21ης Ιουλίου. 
Ωσαύτως η Μοίρα έμεινε άνευ επαφής, μετά της ΔΔΚ, λόγω της εν τω μεταξύ καταστροφής των Σ/Α και τραυματισμού Διαβιβαστού (Δκτού/31ου ΛΟΚ, ο Λόχος Επιστράτων δεν είχε Σ/Α). Την διοίκηση της Μοίρας, αναλαμβάνει ο Υδκτής της, Λγός (ΠΖ) ΜΑΝΤΖΟΥΡΑΤΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ." (Τμήμα αφήγησης του Στγου Μαντζουράτου κατά την διάρκεια της ημερίδας Ειδικών Δυνάμεων)

Η 34 Μοίρα Καταδρομών επιστρατεύθηκε τις πρωινές ώρες της 20ης Ιουλίου, στην Αθαλάσσα Λευκωσίας, με διοικητή τον ταγματάρχη Πέτρο Δεκούλο. 

"Το απομεσήμερο της ίδιας ημέρας, κινήθηκε στην περιοχή του Πάνω Δικώμου, όπου και το σημείο εξορμήσεώς της. Με το τελευταίο φως, η Μονάδα ξεκίνησε την ενέργειά της, προς το ύψωμα 296. Αφού διήνυσε περί τα δύο χιλιόμετρα, δέχθηκε πυρά όλμων, οπότε ανέκοψε εκεί την προχώρησή της και έλαβε αμυντική διάταξη. 

Τι παραπάνω θα περίμενε κανένας, από μια Μονάδα, η οποία επιστρατεύθηκε εξ ολοκλήρου το μεσημέρι, και εκλήθη να φέρει εις πέρας καταδρομική επιχείρηση, το βράδυ της ιδίας ημέρας. Πάλι καλά, που διατηρήθηκε συγκροτημένη, και δεν διαλύθηκε ολότελα." (Αφήγηση Στγου Σταμάτη στην Ημερίδα Ειδικών Δυνάμεων)

Παρά την προσωρινή αυτή επιτυχία, οι αναμενόμενες δυνάμεις Πεζικού προς αντικατάσταση των μοιρών Καταδρομών δεν εμφανίσθηκαν. Στον τομέα του τουρκοκυπριακού  θύλακα του Κιόνελι, ο οποίος είχε ενισχυθεί από τουρκικές μονάδες αλεξιπτωτιστών και καταδρομών, η ΕΛΔΥΚ ενισχυμένη με άρματα, δεν κατόρθωσε να τον εξαλείψει.

Κατόπιν τούτου, τις πρωινές ώρες της 21ης Ιουλίου 1974, η Διοίκηση Δυνάμεων Καταδρομών Κύπρου διέταξε τις Μονάδες της να απαγκιστρωθούν και να συμπτυχθούν στους χώρους εξορμήσεώς τους, προκειμένου να αναλάβουν άλλες αποστολές. Η απαγκίστρωση και η σύμπτυξη των Μονάδων ήταν επιτυχής.

Οι Μονάδες Καταδρομών αναπαύθηκαν και αναδιοργανώθηκαν. Ήταν η πρώτη και τελευταία τους φορά, που χρησιμοποιήθηκαν στον καταδρομικό τους ρόλο. Στη συνέχεια, χρησιμοποιήθηκαν σαν απλές μονάδες Πεζικού και κάλυπταν τα κενά και τις αδυναμίες των υπολοίπων δυνάμεων, δίδοντας διαδοχικό αμυντικό αγώνα.

Συμπεράσματα της επιχείρησης "Λαβίδα"

Για μια ακόμη φορά επαληθεύθηκε η αρχή της τακτικής χρησιμοποίησης των Δυνάμεων Καταδρομών. Η αφανής, μυστική και αθόρυβη διείσδυση και προσβολή των εχθρικών θέσεων, στην διάβαση της Αγύρτας, επέφερε τον μέγιστο αιφνιδιασμό του αντιπάλου και προκάλεσε πανικό.

Η μή  ενίσχυση ή αντικατάσταση των μονάδων Καταδρομών από δυνάμεις Πεζικού, με τον ανάλογο βαρύ οπλισμό, οδήγησε στην αναγκαστική τους αποχώρηση, με αποτέλεσμα την απώλεια του εξαιρετικού στρατηγικού πλεονεκτήματος που είχαν προκαλέσει, με την παρεμπόδιση της συνένωσης των τουρκικών αποβατικών δυνάμεων με τον θύλακα Κιόνελι.

«Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, αντιμετώπισαν άλλο ένα σοβαρό πρόβλημα.. Η τηλεφωνική επικοινωνία ήταν σχεδόν αδύνατη τις τρεις πρώτες μέρες, όχι μόνο μεταξύ των μονάδων, αλλά και μεταξύ του διοικητού του σώματος στρατού και της Αγκύρας. Την πρώτη ημέρα κατάφεραν να στήσουν ένα κανάλι με την Τουρκία το οποίο όμως, διακόπηκε στις 22.00 της ιδίας ημέρας και για τις επόμενες δύο ημέρες, δεν υπήρχε καμία επικοινωνία με το Γενικό Επιτελείο των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων. Η γραμμή επικοινωνίας, είχε δημιουργηθεί αρχικά, μέσω μιας ειδικής συσκευής την οποία μετέφερε το 2ο τάγμα καταδρομέων από την Τουρκία και την εγκατέστησε στον Πενταδάκτυλο, στο Ατάκ Τεπέ, δίπλα από το Κοτζάκαγια. Από εκεί με καλώδια, συνδέθηκε με το διοικητήριο του σώματος στρατού, στο Μπογάζι. Τα καλώδια όμως καταστρέφονταν από τις φωτιές, που μαίνονταν την ώρα των μαχών. Ειδική ομάδα πηγαινοερχόταν γι’ αποκατάσταση της βλάβης, μέχρι που στις 22.00 το βράδυ της ίδιας ημέρας(Μουζαφέρ Σεβέρ. Τότε συνταγματάρχης της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών)
(Απόσπασμα από την αφήγηση Στγου Γλεντζέ κατά την διάρκεια της ημερίδας Ειδικών Δυνάμεων)

Αποτελέσματα

Οι εφεδρείες της Εθνικής Φρουράς αναλώθηκαν στον θύλακα Κιόνελι-Λευκωσίας και στην διάβαση Αγύρτας, χωρίς αποτέλεσμα, αντί να επιπέσουν στο προγεφύρωμα της Κερύνειας, εκεί που πάταγε τροχός και ερπύστρια, και στο οποίο οι τουρκικές αποβατικές δυνάμεις δούλευαν σχεδόν ανενόχλητες.

Στην προσπάθεια της εξάλειψης του προγεφυρώματος στο Πεντεμίλι, πάλι ατυχώς  και εντελώς αντίθετα με την αρχή της τακτικής τους χρησιμοποίησης, οι δυνάμεις Καταδρομών (33 ΜΚ) κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν μηχανοκινήτο πεζικό και άρματα, με αποτέλεσμα τις ανώφελες απώλειες γενναίων ανδρών.

"Ακολουθούν σκηνές απερίγραπτου ηρωισμού και αυτοθυσίας, σε αγώνα εκ του συστάδην. Τα εχθρικά άρματα και τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού (ΤΟΜΠ) του αντιπάλου, επιτίθενται ακάθεκτα εναντίον των ελαφρά εξοπλισμένων, αλλά ηρωικών Λοκατζήδων. Τα τμήματα της Μοίρας με αγώνα εκ του συστάδην και τη χρήση του ελαφρού οπλισμού και χειροβομβίδων, αλλά και με μεγάλες απώλειες, διασπούν τον εχθρικό κλοιό και διαρρέουν προς τις ελεύθερες περιοχές και τους προβλεπόμενους χώρους συγκεντρώσεως. Λαμβάνουν χώρα πράξεις αφθάστου γενναιότητος, που δεν υπάρχουν λόγια να τις χρωματίσουν. Τραυματισμένοι Καταδρομείς, κάλυπταν τους συναδέλφους τους για να διαφύγουν..." (Απόσπασμα της ομιλίας Στγου Μαντζουράτου)

Οι συνολικές απώλειες μονάδων Καταδρομών καθ' όλη την διάρκεια των επιχειρήσεων στην Κύπρο, ανήλθαν σε 186 νεκρούς και αγνοούμενους.

"Όπου και όπως και εάν χρησιμοποιήθηκαν, οι καταδρομείς έπραξαν το καθήκον τους εις το ακέραιον, προσέφεραν ύψιστες υπηρεσίες προς το Έθνος και άφησαν ιερή παρακαταθήκη στις νεότερες γενεές. Συνεχώς στην πρώτη γραμμή, υπερέβαλαν τις δυνατότητές τους και, σε πλείστες περιπτώσεις, προξένησαν εφιαλτικές απώλειες στον εχθρό. Οι Τούρκοι δοκίμασαν πολύ πικρές εμπειρίες, οσάκις ήρθαν αντιμέτωποι με τους καταδρομείς.

Και γνωρίζουν πολύ καλά οι Τούρκοι, ότι, εάν ποτέ απαιτηθεί, οι νεότεροι Έλληνες καταδρομείς, εμπνεόμενοι από το πνεύμα, παραδειγματιζόμενοι από την διαγωγή και σεβόμενοι την θυσία των παλαιών καταδρομέων, θα τούς αντιμετωπίσουν, όπως και τότε, κατά τρόπον που δεν θέλουν ούτε να το σκέπτονται. " (Απόσπασμα ομιλίας Στγου Σταμάτη)

Σημείωση

Πολλά περισσότερα και ενδιαφέροντα γεγονότα μπορούν να διαβάσουν όσοι ενδιαφέρονται, στο βιβλίο "Οι Καταδρομείς κατά του Αττίλα" εκδόσεως της Λέσχης Καταδρομέων και Ιερολοχιτών, που αποτελούν τα πρακτικά της Ημερίδας των Ειδικών Δυνάμεων που έλαβε χώρα τον Νοέμβριο του 2016 στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών. 




Αυτή την περίοδο και μέχρι τέλους Αυγούστου, η καλύτερη επικοινωνία είναι μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στην διεύθυνση: info.contactlki@gmail.com













Δευτέρα, 17 Ιουλίου 2017

Η διακλαδικότητα στην εκπαίδευση των βατραχανθρώπων.

Φωτογραφία αρχείου
Βασική αρχή της στρατιωτικής εκπαίδευσης, είναι η προσαρμογή της στις επιχειρησιακές απαιτήσεις που απορρέουν από την εθνική στρατιωτική στρατηγική της κάθε χώρας. 

Τίθενται στόχοι, και εκπονείται το ανάλογο σχέδιο δράσης, ώστε να καλυφθούν αυτές οι απαιτήσεις μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα. Η τεκμηρίωση της αναγκαιότητας για την διεξαγωγή συγκεκριμένης εκπαίδευσης, οδηγεί στην οργάνωση αντίστοιχου σχολείου. 

Τα σχολεία εκπαίδευσης των ειδικών δυνάμεων και όχι μόνο, πρέπει να αποσκοπούν στην κάλυψη τέτοιων αναγκών και όχι στην "χορήγηση" προνομίων υπό την μορφή ηθικών αμοιβών. Δεν θα πρέπει να επιλέγεται, για παράδειγμα, κάποιος να διέλθει την εκπαίδευση του σχολείου ελευθέρας πτώσεως αν δεν πρόκειται ποτέ να αξιοποιήσει αυτές τις γνώσεις επιχειρησιακά, μόνο και μόνο για να φέρει τις έγχρωμες πτέρυγες. Το ίδιο θα πρέπει να συμβαίνει και με την εκπαίδευση του βατραχανθρώπου.

Οπωσδήποτε  θα πρέπει να λαμβάνεται υπ' όψη το επιχειρησιακό έργο που με αυτήν την εκπαίδευση επιδιώκεται να καλυφθεί. Άλλες οι απαιτήσεις του ΠΝ, άλλες της ΠΑ και άλλες του ΣΞ, σε ό,τι αφορά τις υποβρύχιες δραστηριότητες. Επομένως αναφερόμαστε στην δημιουργία αντιστοίχων σχολείων.
Εκπαίδευση στο ΣΥΚ ΣΞ (Φωτογραφία ΓΕΣ)

Με αυτή την λογική οργανώθηκε πριν από 7 χρόνια το Σχολείο Υποβρυχίων Καταστροφών του Στρατού Ξηράς, με επιδίωξη την κάλυψη των αναγκών των αμφιβίων Δυνάμεων Καταδρομών. Το σχολείο ξεκίνησε πολύ καλά! Δεν ξέρω αν τελικά καλύφθηκαν οι ανάγκες, για να δικαιολογείται η παύση του.

Είναι γεγονός από την άλλη πλευρά, ότι η πολλαπλότητα ιδίων σχολείων σε κάθε κλάδο των Ενόπλων Δυνάμεων, επιφέρει μεγαλύτερο οικονομικό κόστος, απ' ότι αν υπάρχει ένα ενιαίο διακλαδικό σχολείο. Όταν όμως μιλάμε για ενιαίο διακλαδικό σχολείο, ή καλύτερα να χρησιμοποιήσω την λέξη σχολή, ή κέντρο εκπαίδευσης, σημαίνει ότι μέσα εκεί οργανώνονται επί μέρους σχολεία που προορίζονται να καλύψουν τις επιχειρησιακές ανάγκες του αντίστοιχου κλάδου. Η σύγχρονη εξέλιξη των επιχειρήσεων, επιβάλλει τέτοιου είδους εξειδικεύσεις. Αυτό συνεπάγεται εκπαιδευτές απ' όλους τους κλάδους, και κοινή, διακλαδική αντίληψη, των επιχειρησιακών απαιτήσεων.

Η κοινή λογική λέει, ότι πριν κλείσεις ή ακυρώσεις κάτι "παρωχημένο",  πρέπει να έχεις ετοιμάσει την αντικατάσταση με το πρωτότυπο και καλύτερο νέο. Αν δεν γίνει έτσι, τότε υπάρχει η επικινδυνότητα της αποτυχίας κάλυψης των αναγκών.

Εύχομαι να πρεσβεύσει η σύνεση στην εξέλιξη της εκπαίδευσης των βατραχανθρώπων, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κάθε κλάδου, χωρίς υστεροβουλίες, ή "συντεχνιακές" αντιλήψεις, αλλά με γνώμονα το κοινό εθνικό συμφέρον. 

Βασική εκπαίδευση ΥΚ (Φωτογραφία αρχείου)
Ελπίζω να δω σύντομα, μια  πρωτότυπη, εξελιγμένη, διακλαδική Σχολή Υποβρυχίων Καταστροφών κοινής αποδοχής, η οποία μέσα από την ποικιλία των σχολείων της (βασικά και προχωρημένα) και με την κατάλληλη και ισόρροπη παρουσία εκπαιδευτών όλων των κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων, θα μπορεί να εκπληρώνει το επιχειρησιακό της έργο. Γιατί δεν θέλουμε απλούς αυτοδύτες για καταδύσεις αναψυχής, αλλά βατραχανθρώπους-μαχητές.


Ανιχνευτής


Κυριακή, 9 Ιουλίου 2017

SOFIC 2017 Η διεθνής Έκθεση εξοπλισμού Ειδικών Επιχειρήσεων

Ηλεκτρικός Ανελκυστήρας Τ1-16 (Πηγή)
Η αναζήτηση για το καλύτερο  συνεχίζεται! Έτσι και φέτος, στην ετήσια σύσκεψη-έκθεση αμυντικού υλικού ειδικών επιχειρήσεων που έχει καθιερωθεί να γίνεται τον Μάιο στην Τάμπα της Φλόριντα, όπου εδρεύει και το αμερικανικό στρατηγείο ειδικών επιχειρήσεων, παρουσιάσθηκαν αρκετά ενδιαφέροντα υλικά. Κάποια απ' αυτά που κίνησαν το ενδιαφέρον των επισκεπτών (πλην οπλικών συστημάτων και φορητού οπλισμού) και ίσως  είναι κατάλληλα και στο δικό μας χώρο, τα παρουσιάζουμε παρακάτω:

Ο εκτοξευτής σχοινιού ΜΚ ΙΙ.

Εκτοξευτής σχοινιού ΜΚ ΙΙ (Πηγή)

Η εκτόξευση ενός σχοινιού είτε για αναρρίχηση ενός βράχου,ή κτιρίου, είτε για την διάβαση μιας βαθιάς χαράδρας, ή για την διέλευση από κτίριο σε κτίριο, είτε για την ανάβαση σε πλοίο ενώ είμαστε σε βάρκα ή κολυμπάμε στην επιφάνεια της θάλασσας, ή ακόμη από στεριά σε καράβι ή το αντίθετο, είναι κάτι που πάντα απασχολεί το προσωπικό των ειδικών δυνάμεων σε επιχειρήσεις ή  ακόμη και για τη διάσωση ατόμων που κινδυνεύουν. 

Ο εκτοξευτής ΜΚ ΙΙ σε αμφίβια έκδοση (Πηγή)
Μια εταιρεία λοιπόν, παρουσίασε τα προϊόντα της στον τομέα αυτό. Το  ΜΚ ΙΙ, είναι ένα μικρό φορητό κανονάκι που εκτοξεύει με μεγάλη ακρίβεια σχοινί και γάντζο. Ανάλογα με την περίπτωση, ξηρά ή θάλασσα έχει και το κατάλληλο σύστημα εκτόξευσης.

Ο ηλεκτρικός ανελκυστήρας T1-16

Ένα άλλο επίσης σύστημα που επέδειξε η ίδια εταιρεία, είναι ο ηλεκτρικός ανελκυστήρας T1-16. Κάτι παρόμοιο είχαμε παρουσιάσει και στο παρελθόν (2010). Εδώ στην πιο εξελιγμένη του μορφή, κατάλληλο για την εύκολη ανέλκυση προσωπικού από τη θάλασσα σε πλοίο, ή εντός κατοικημένων τόπων για την εύκολη αναρρίχηση-καταρρίχηση σε ορόφους, ή ακόμη στην ύπαιθρο, για το ανέβασμα και κατέβασμα σε βράχια και απόκρημνα σημεία του βουνού.

Ηλεκτρικός ανελκυστήρας Τ1-16 (Πηγή)
Ο πρώτος αναρριχητής θα χρειασθεί να ..ζοριστεί ν' ανέβει με τον κλασσικό τρόπο, αλλά οι υπόλοιποι του τμήματος που ακολουθεί, ανεβαίνουν με άνεση! Το καλό είναι ότι το ένα χέρι μένει πάντα ελεύθερο για να αξιοποιηθεί όπου χρειάζεται. 

Το σύστημα που είναι παντός καιρού, δουλεύει και με τηλεχειρισμό, και χρησιμοποιεί επαναφορτιζόμενη αδιάβροχη μπαταρία με (απόδοση ενέργειας) δυνατότητα αναρρίχησης 400 συνολικά μέτρων.  Επίσης είναι πιστοποιημένο για αδιάβροχη αντοχή μέχρι βάθους 10 μέτρων, αν μεταφέρεται υποβρυχίως από βατραχανθρώπους (κλειστό κύκλωμα, σε τακτικές επιχειρήσεις)

Το υποβρύχιο (μη επανδρωμένο) όχημα αναγνώρισης DTX2 ROV


DTX2 ROV (Πηγή)

Θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί σαν το "υποβρύχιο drone" Το DTX2 ROV κατασκευασμένο με στρατιωτικές προδιαγραφές  από ανοδιωμένο χυτό αλουμίνιο και με βάρος (στον αέρα) 26 κιλά, μπορεί να καταδυθεί σε βάθος 300 μέτρων, ενώ το σύστημα πρόσδεσης του με τον χειριστή διαθέτει ειδικό σχοινί 6 χιλ. μήκους 150 μέτρων και μπορεί να φτάσει κατόπιν παραγγελίας μέχρι και 400 μέτρα. 

Τα τέσσερα προωθητικά του  συστήματα, του επιτρέπουν την περιστροφή 180 μοιρών και την κίνηση ακόμη και σε περιορισμένους χώρους προς όλες τις κατευθύνσεις (κατακόρυφα και οριζόντια). Δεν παρασύρεται από υποβρύχια ρεύματα και διατηρεί την σταθερότητά του. Η κάμερά του μπορεί να δει σε γωνία 330 μοιρών. Οι αισθητήρες του μετρούν την θερμοκρασία του νερού (μπορεί να λειτουργεί από -5 έως +40 βαθμούς), αζιμούθιο κατεύθυνσης, βάθος και γωνίες στροφών.


Η πλήρης συλλογή του DTX2 ROV (Πηγή)

Μπορεί να συνδυασθεί με πολλά εξαρτήματα, ανάλογα με την χρήση του και είναι κατάλληλο για επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. Επίσης το όλο σύστημα διαθέτει και φορητή κονσόλα με οθόνη, που μπορεί να λειτουργεί υποβρύχια, μεταφερόμενη από τον χειριστή. Κόστος του πακέτου, περίπου 35.000 $ ΗΠΑ. Βέβαια υπάρχει και το πιο οικονομικό , εμπορικό DTG2 ROV  με κόστος 6.000 $  το οποίο κατεβαίνει μέχρι 150 μέτρα βάθος.

Τα ελαστικά μηδενικής πίεσης PZT (Pressure Zero Tire)

Ένα από τα προβλήματα  που αντιμετώπιζαν οι εποχούμενοι περίπολοι των ειδικών δυνάμεων στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν, ήταν η καταστροφή των ελαστικών των οχημάτων μετά από προσβολή από αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς ή κατά την δι΄λαρκεια ενέδρας. Τα χτυπημένα, σκισμένα ελαστικά, εμπόδιζαν την κίνηση και επομένως την γρήγορη απομάκρυνση από το επικίνδυνο σημείο. Οι αμερικανικές στρατιωτικές προδιαγραφές περί ελαστικών, συγκεκριμένα στο χώρο των ειδικών δυνάμεων, προβλέπουν την δυνατότητα αντοχής του σκισμένου ελαστικού, για κίνηση με ταχύτητα 30 μιλίων την ώρα και για 30 μίλια.

Διατομή του ελαστικού μηδενικής πίεσης, στην οποία φαίνονται οι επιστρώσεις και οι στεφάνες των ανθρακονημάτων (Πηγή)

Μια μικρή εταιρεία, η οποία βραβεύθηκε από την αμερικανική Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων, παρουσίασε ελαστικά που αντέχουν τρύπια ή σκισμένα, ταχύτητες 50 μιλίων την ώρα και για 50 μίλια. Τα ελαστικά τους που είναι κατασκευασμένα με πολλαπλές στεφάνες με ανθρακονήματα, διατηρούν την αντοχή για να μπορούν να απομακρυνθούν τα οχήματα από την επικίνδυνη ζώνη.

Τo παθητικό εξωσκελετικό σύστημα UPRISE

Έχει κυκλοφορήσει ευρέως η προσπάθεια κατασκευής ενός ενισχυτικού μηχανισμού του ανθρώπινου μυοσκελετικού συστήματος, ώστε να μπορεί ένας άνθρωπος να μεταφέρει πολύ περισσότερο φορτίο από ό,τι είναι ανθρωπίνως δυνατόν, χωρίς να καταπονείται το ανθρώπινο σώμα σε παρατεταμένη εργασία μεταφοράς φορτίων.

Uprise (Πηγή)
Στον στρατιωτικό χώρο, υπάρχει το πρόγραμμα του Exoskeleton, για το οποίο έχουμε μιλήσει σε προηγούμενο άρθρο. Στην τελευταία όμως έκθεση, μια καναδική εταιρεία, παρουσίασε ένα πιο απλό και εύχρηστο σύστημα, προσαρμοσμένο περισσότερο στις επιχειρησιακές ανάγκες των ειδικών δυνάμεων.

Το σύστημα UPRISE, είναι ένα μηχανικό σύστημα, το οποίο μεταφέρει κυριολεκτικά το βάρος του φόρτου ενός μαχητή των ειδικών δυνάμεων στο έδαφος, απαλλάσσοντας τον ίδιο από την καταβολή της προσπάθειας μεταφοράς. Οι σύγχρονες απαιτήσεις των ειδικών επιχειρήσεων, επιβάλλουν την μεταφορά φόρτου (που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει και τα 60 κιλά), σε μεγάλες αποστάσεις και ίσως για αρκετές ημέρες, ανάλογα με την αποστολή.

Η μεγάλη σωματική καταπόνηση σε συνδυασμό με αντίξοες καιρικές συνθήκες και υπό την πίεση της εχθρικής απειλής, μπορεί να προκαλέσει εύκολα την κατάρρευση ενός στρατιώτη με αποτέλεσμα την διακινδύνευση ή ακόμα και την ακύρωση της αποστολής ενός καταδρομικού τμήματος. Αυτή την περίπτωση έρχεται να καλύψει το σύστημα UPRISE, το οποίο χρησιμοποιούμενο κατάλληλα, μπορεί να κάνει την ζωή του μαχητή πιο εύκολη για μια αποστολή 3 έως 7 ημερών.

Uprise (Πηγή)
Η έμπνευση της κατασκευής  αυτού του συστήματος, προέρχεται από την φυσική μηχανική λειτουργίας του ανθρωπίνου σώματος, μετά από πολύχρονη μελέτη του μυοσκελετικού συστήματος, ειδικά των "ευτραφών" παλαιστών του Sumo. Ο τρόπος με τον οποίο το σώμα τους έχει προσαρμοστεί στην μεταφορά του υπερβολικού βάρους τους, οδήγησε στην δημιουργία αυτού του ελαφρού μηχανικού (χωρίς μπαταρίες) εξωσκελετικού συστήματος, κατασκευασμένου από τιτάνιο.

Φορώντας αυτό το σύστημα, ένας στρατιώτης επιβαρύνεται μόνο με το 20% του βάρους του φόρτου του, ενώ η ευκολία κινήσεων μειώνεται (σύμφωνα με τους κατασκευαστές) μόνο κατά 1%! Το υπόλοιπο βάρος, μέσω του σπονδυλωτού συστήματος μεταφέρεται στο έδαφος.

Το σύστημα αποτελείται από ενισχυτικό φορέα της σπονδυλικής στήλης, που "δένει" με ανάλογη ενισχυτική ζώνη της μέσης και στη συνέχεια με αντίστοιχους ενισχυτικούς φορείς κατά μήκος του εξωτερικού και του εσωτερικού των ποδιών. Ο φορέας της σπονδυλικής στήλης στο επάνω μέρος του συνδέεται με έναν μηχανικό άτλαντα που υποστηρίζει το κράνος.

Αυξημένη αντοχή, απόδοση και μαχητική ικανότητα με μειωμένη πιθανότητα τραυμάτων, κόπωσης και κάμψης του ηθικού, είναι τα επιχειρήματα της εταιρείας για την αποτελεσματικότητα του προϊ όντος της. Στις ειδικές δυνάμεις εναπόκειται η απόφαση για χρήση του ή όχι, αφού το δοκιμάσουν στην πράξη.

Πάντως ας μην ξεχνάμε ότι αν ένας στρατιώτης δεν είναι γυμνασμενος και εκπαιδευμένος, τα υποστηρικτικά συστήματα από μόνα τους, δεν θα τον μετατρέψουν σε μαχητή.

Αυτά και άλλα πολλά, εμφανίσθηκαν και στην φετινή έκθεση SOFIC που έχει καθιερωθεί στον κόσμο των ειδικών δυνάμεων.



Ανιχνευτής











Τρίτη, 4 Ιουλίου 2017

ΜΝΗΜΕΣ ΚΑΤΑΔΡΟΜΩΝ. Κύπρος 1974


Σε μια εξαιρετική έκδοση της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού του ΓΕΣ, με τον τίτλο «Μνήμες Πολέμου 1897-1974», καταγράφονται επιλεγμένες ιστορίες μαχητών από όλους τους πολέμους και τις μάχες που συμμετείχαν στο πέρασμα του χρόνου. Είναι ένα βιβλίο μοναδικό. 

Σε ένδειξη τιμής προς τους αγωνιστές Καταδρομείς της Κύπρου και τους τιμημένους νεκρούς ήρωες, παραθέτουμε χαρακτηριστικά αποσπάσματα.


Μάλεμε, 21 Ιουλίου 1974. Αφήγηση του Στρατιώτη Αθανασίου Ζαφειρίου 

«Ήταν απόγευμα της Κυριακής 21ης Ιουλίου. Ήμουν οδηγός σε στρατιωτικό αυτοκίνητο και έφθασα στο στρατόπεδα Μάλεμε Χανίων φορτωμένος με στρατιωτικά υλικά. Είδα τους συναδέλφους με πλήρη πολεμική εξάρτυση.

-Τι συμβαίνει; ρώτησα. 

- Φεύγουμε για την Κύπρο. Άφησα το αυτοκίνητο κατ έτρεξα να ετοιμασθώ. Σε λίγα λεπτά βρέθηκα στην γραμμή μαζί με τους υπολοίπους. Ο ενθουσιασμός ήταν μεγάλος Μπήκαμε σε στρατιωτικά λεωφορεία και ξεκινήσαμε για το αεροδρόμιο των Χανίων. 

[...] Στάθηκα για μια στιγμή σκεφτικός. Έστρεφα το βλέμμα μου εις τους τάφους των Βενιζέλων.

Έσκυψα, χούφτωσα λίγο χώμα Ελληνικό, το φίλησα κατ τόριξα στην τσέπη της φόρμας μου. Δεν ήξερα αν θα ξανάβλεπα την Ελλάδα.. 

Σπύρου Παπαγεωργίου, Πεθαίνοντας στην Κύπρο, σελ. 98-101 



Χανιά, στρατόπεδο Α’ Μοίρας Καταδρομών, 21 Ιουλίου 1974

Στο στρατόπεδο παρέμεινε μια διμοιρία (υπό τον υπολοχαγό Λευτέρη Μπουϊκίδη) για τη φύλαξη του, οι άντρες της οποίας θεώρησαν τους εαυτούς τους σαν τους μεγάλους χαμένους ιδιαίτερα τη στιγμή που τα δεκαπέντε λεωφορεία άρχισαν να βγαίνουν από την πύλη. 

... «Ρε σεις πάμε για του πόλεμο», είπε ο στρατιώτης Γιώργος Νομπέλης και έβαλε τα γέλια και όλα τα παιδόπουλα έπιασαν το τραγούδι με την προτροπή του υποδιοικητή που παραβίαζε τη διαταγή του ανωτέρου του. «Πότε θα κάνει ξαστεριά.. πότε θα ξημερώσει...». 

0 υπολοχαγός Μπένος που καθόταν δίπλα στον πολίτη οδηγό, άρχισε και αυτός να τραγουδά σαν είδε ένα γέρο Κρητικό με τις παραδοσιακές του βράκες να στέκει στην άκρη του δρόμου και ακούγοντας το τραγούδι των καταδρομέων σήκωσε ψηλά τη μαγκούρα και άρχισε να τους χαιρετά. 

«Να πάρω το... να πάρω το... τουφέκι μου». 

Και άλλοι Κρητικοί που άκουσαν το τραγούδι και είδαν το κονβόι στάθηκαν στην άκρη και αποχαιρέτισαν τα παλικαρόπουλα που πήγαιναν στον πόλεμο για την τιμή της πατρίδος.

Ιωάννη Δ. Κακολύρη, Οι πολεμιστές τον ουρανού, σελ. 161-162


Επιχείρηση «Λαβίδα», 20 Ιουλίου 1974 

Λίγο μετά την 21.00 ώρα, και ενώ η Μοίρα βρισκόταν περίπου στο φυλάκιο του ΟΗΕ, η Αετοφωλιά δεχόταν τα πυρά ομάδος όλμων 60 χλστ. από το Κοτζάκαγια. Τα βλήματα πέρναγαν επάνω από τα κεφάλια των λόχων κρούσεως και έπεφταν περί τα 50-70 μέτρα παρακάτω από τις θέσεις μας. Οι εχθρικοί όλμοι, παρά τα ισχύοντα περί όπλων καμπύλης τροχιάς ήταν ταγμένοι, ως μη όφειλαν, απέναντί μας επί του πρανούς! Έτσι, οι λάμψεις από τις εκτοξεύσεις των βλημάτων πρόδιδαν κατ κατεδείκνυαν τις θέσεις τους.Δεν χρειάστηκαν παρά δύο μόνον απανωτά βλήματα αντιαρματικού ΠΑΟ 57 χλστ. για να σιγήσουν οριστικά. Και να φαντασθεί κανείς ότι, οι χειριστές του αντιαρματικού όπλου έκαναν νυχτερινή βολή με αυτοσχέδια μέσα. Επειδή δεν είχαμε διόπτρα νυχτερινής σκοπεύσεως σκαρφιστήκαμε την χρησιμοποίηση της κοινής διόπτρας φωτίζοντάς την καταλλήλως με αναμμένο τσιγάρο! 

Η ώρα πέρναγε. Τα πυρά υποστηρίξεως και καλύψεως της κινήσεως της Μοίρας συνέχιζαν ακατάπαυστα. Και ήταν, σχεδόν στο σύνολό τους πυρά υπερκείμενα. Οι τροχιές πέρναγαν επάνω από τα κεφάλια των δικών μας τμημάτων. Εάν κάποιος χειριστής έκανε λάθος ή κάποια πυρομαχικά ήταν ελαττωματικά, υπήρχε πάντοτε ο κίνδυνος να χτυπηθούμε μεταξύ μας. Στις ασκήσεις ουδέποτε επιτρέπεται η εκτέλεση υπερκείμενων πυρών, και μάλιστα με όπλα καμπύλης τροχιάς. Οι καταδρομείς έπαιρναν ένα παρατεταμένο «βάπτισμα πυρός», όπως δεν το είχαν δοκιμάσει ποτέ στην εκπαίδευση. Μετά την πρώτη ανατριχίλα από το πλατάγισμα των πολυβόλων, σιγά-σιγά το συνήθισαν και μάλιστα ήταν σε θέση να απεικάσουν μέσα στην νύχτα πού περίπου έπεφταν οι σφαίρες και πόσο ψηλότερα από τα κεφάλια τους πέρναγαν οι τροχιές. 

Ελευθερίου Σταμάτη, Κύριοι, πάτε γιά ύπνο, σελ. 90 


Ύψωμα Κοτζάκαγια, νύχτα 20/21 Ιουλίου 1974. 
Από το ημερολόγιο του Λοχία Γιάννη Στεφάνου 

Προχωρούμε με προφύλαξη και αφού φθάνουμε σχεδόν στην κορυφή μένουμε στο αντέρεισμα που είναι οι Τούρκοι. Ολόκληρη η πλευρά είναι γεμάτη πολυβολεία και χαρακώματα. Ο λοχαγός διατάζει να γίνη αιφνιδιαστική επίθεση γιατί κάθε φυλάκιο είχε τουλάχιστον 5 άνδρες. Ετοιμαστήκαμε κατ μόλις ο λοχαγός φώναξε «έφοδο», ορμήσαμε προς τα πολυβόλα, πυροβολώντας στις θυρίδες ρίχνοντας χειροβομβίδες και φωνάζοντας «αέρα!». Οι Τούρκοι άρχισαν να βγαίνουν από τα πολυβολεία τρέχοντας δεξιά κατ αριστερά σαν τα ποντίκια που τρέχουν στις φάκες. Άλλοι πετάνε τα όπλα τους και άλλοι φωνάζουν ότι θέλουν να παραδοθούν. Το ύψωμα Κοτζάκαγια είχε πια καταληφθή. Όλος ο λόχος κάνει μια γενική εκκαθάριση στα πολυβολεία και στα χαρακώματα και παίρνουμε θέση μάχης. Ποτέ όλοι μαζί δεν έχουμε νοιώσει τόση χαρά, όσο αυτή τη στιγμή που έχουμε καταλάβει το ύψωμα χωρίς ένα δικό μας θύμα. Και όμως μια ριπή σχίζει ξαφνικά την αισιοδοξία μας στα δύο: Τρεις Τούρκοι σε ένα απομακρυσμένο φυλάκιο είχαν κρυφθή χωρίς να τους αντιληφθούμε, με αποτέλεσμα να σκοτωθή ο λοκατζής Χριστοφ. Χριστοφόρου. Στο μεταξύ, οι Τούρκοι κτυπούν λυσσασμένα αλλά καθώς έχουν βγη στα φανερά πια, μεταφέροντας μαζί τους μπαζούκας, ο λοκατζής Αν. Πίττας καλυπτόμενος από μας, πλησίασε στο φυλάκιο και τους πέταξε μια χειροβομβίδα. Και οι τρείς πήγανε στου Αλλάχ τη μάνα...

Σπύρου Παπαγεωργίου, Πεθαίνοντας στην Κύπρο, σελ. 50-51 


Ύψωμα Κοτζάκαγια, νύχτα 20/21 Ιουλίου 1974.
Αφήγηση Εφέδρου Αξιωματικού Οικονομίδη

Η ώρα 24.00, άρχισαν αυτοί να επιτίθενται. Κατάλαβαν ότι κατελήφθη το ύψωμα. Οι επιθέσεις γίνονταν από την Αγύρτα και ίσως από τον Άγιο Ιλαρίωνα...Ήταν από κάτω και τους άκουες. Είχαν έναν σαν τον Χότζα και τους έλεγε διάφορα...Αλαλαγμοί διάφοροι. Εμείς τους αφήναμε. Στο μεταξύ πήραμε τα όπλα τους, τα πολυβόλα που είχαν εκεί, στραμμένα 50άρια, 30άρια Browning…

Έρχονταν από την νότια πλευρά και ανέβαιναν πάνω. Από την άλλη ήτανε ο 11ος Λόχος Κρούσεως με τον Γαληνό, τους απέκοψε και τούς αποδεκάτισε όλους τους άλλους. Και ο 12ος Λόχος Κρούσεως αλλά κυρίως ο Γαληνός...

Άρχισε η αντεπίθεση. Γιουρούσι απερίγραπτο. Τους αφήναμε και ερχόντουσαν πάνω. Είχα με ένα παιδί ανθυπολοχαγό του 12ου Λόχου Κρούσεως τον Κώστα Μαλεκκίδη, ένα πολυβόλο και μαλώναμε ποιος θα βάζει. Διότι ένας κρατούσε την ταινία κι ο άλλος έβαζε. Είχαμε δύο ή το πολύ τρία πολυβόλα. Στο ένα ήμασταν εμείς. Τους αφήναμε να ανεβαίνουν εντελώς για να μην καταλαβαίνουν που είμαστε. Στα τρία μέτρα τους ρίχναμε. Αυτοί έτρεχαν και τους διαλύαμε. Πενηντάρες τώρα... Πέφταν πάνω μας και τους κλωτσούσαμε δεξιά - αριστερά για να μπορέσουμε να συνεχίσουμε Και μαλώναμε ποιός θα βάλει.. . 
Ελευθερίου Σταμάτη, Κύριοι, πάτε για ύπνο, σελ. 98


Πέλλα Πάις, νοτιοανατολικά της Κερύνειας, 20-21 Ιουλίου 1974. 

Αφήγηση Γεωργίου Κάιζερ 

«Εις το νοσοκομείον το οποίον προχείρως διευθετήσαμε εις Πέλλα Πάις άρχισαν να καταφθάνουν και οι πρώτοι τραυματίες μας από τις μάχες Ήταν μεγάλη η συγκίνηση να βλέπης και να ακούης τους ευσταλείς καταδρομείς μας να ζητούν να τύχουν συντόμως των πρώτων βοηθειών για να γυρίσουν στο πεδίο της μάχης»

Σπύρου Παπαγεωργίου, Πεθαίνοντας στην Κύπρο, σελ. 60 


Νύχτα 21/22 Ιουλίου 1974 
Αφήγηση Αθαν. Ζαφειρίου, μοναδικού διασωθέντος από την κατάρριψη αεροσκάφους κοντά στη Λευκωσία.

«Η Λευκωσία ήταν πολύ κοντά μας βλέπαμε τις φωτιές. Θα απείχε μόνο λίγα χιλιόμετρα κατ το αεροπλάνο άρχισε να κατεβαίνη ακόμη πιο χαμηλά για να προσγειωθή. 

Μπροστά μας πήγαιναν τα άλλα αεροπλάνα. 

Ξαφνικά μας κτύπησαν αντιαεροπορικά. Θα ήταν μεσάνυκτα. 

Πρώτα νοιώσαμε ένα συγκλονιστικό τράνταγμα και το αεροσκάφος άρχισε να «παλαντζάρη». Πριν καταλάβουμε τι έγινε άρχισαν να το τυλίγουν οι φλόγες κοίταξα το πάτωμα. Ήταν διάτρητο! Μας είχε πετύχει και μάλιστα καίρια. Είχα ακουμπήσει τα πόδια μου πάνω σε κάτι ξύλινα κιβώτια που περιείχαν πυρομαχικά. Τα είδα να παίρνουν φωτιά. 

Εκείνη την στιγμή ένοιωσα ότι όλα τελείωσαν .. Δίπλα μου οι περισσότεροι συνάδελφοι, κτυπημένοι από τα βλήματα βογγούσαν. Εν τω μεταξύ, η φωτιά μεγάλωνε. Η φόρμα παραλλαγής που φορούσα είχε ήδη ανάψει. Πάνω από το κεφάλι μου μια εστία φωτιάς μου έκαιγε τα μαλλιά. Κτυπούσα το ένα χέρι μου με το άλλο προσπαθώντας να σβήσω την φωτιά που με έκαιγε. Και το αεροπλάνο ήταν φανερό, οτι είχε μείνει ακυβέρνητο. Σηκώθηκα όρθιος γιατί το κάθισμα που καθόμουν είχε πάρει φωτιά. Ξανάπεσα όμως γιατί το αεροπλάνο πήγαινε πια σαν τρελλό...» 

Απελπισία! Ο Ζαφειρίου ένοιωθε να τον κυριεύη η απόγνωση. Τα πυρομαχικά πήραν φωτιά και γύρω πολλοί καταδρομείς σπαρταρούσαν τραυματισμένοι από τις σφαίρες μεγάλου διαμετρήματος που είχαν διαπεράσει πέρα για πέρα το αεροπλάνο. Το πιο ανησυχητικό ήταν ότι το αεροπλάνο ήταν πια ακυβέρνητο. Και ο Ζαφειρίου τελειώνει έτσι την συγκλονιστική αφήγησή του: 

«Δεν ξέρω πώς μου ήρθε εκείνη την στιγμή και με όσες δυνάμεις μου έμειναν, σύρθηκα μέχρι την έξοδο του αεροπλάνου. 'Ισως να ήταν και κτυπημένη. Πάντως βρήκα την δύναμη και την άνοιξα. Το επόμενο δευτερόλεπτο βρέθηκα στο κενό! 165 μέτρα πιο πέρα το αεροπλάνο καρφώθηκε στην γη μαζί με τούς 32 συντρόφους μου, μα εγώ δε το είδα».

Σπύρου Παπαγεωργίου, Πεθαίνοντας στην Κύπρο, σελ. 101-102


Αεροσκάφος «Νίκη 7», μετά την προσγείωση στη Λευκωσία, 
ώρα 02.30, 22 Ιουλίου 1974 

Η ομάδα πού γύρισε πίσω στο αεροπλάνο αποτελείτο από τον Δημητρό, τον Μπένο κατ τούς στρατιώτες Μακρυποδάκη και Μπικάκη. Φτάνοντας στα δύο μέτρα απόσταση, μπόρεσαν να δουν το σκοτεινό όγκο του ακινητοποιημένου Νοράτλας πού ακόμη έβγαζε καπνούς αν και οι φωνές τον τραυματία ακούγονταν σε μεγαλύτερη απόσταση. Ο Δημητρός είχε σκεφτεί να πάρει κάποιο από τα όπλα των τραυματισμένων καταδρομέων έτσι που να μη νιώθει άοπλος και απροστάτευτος. Ανέβηκε πρώτος στο αεροπλάνο και με τη βοήθεια του φακού που του είχε δώσει ο Καγιαμπάκης έριξε τη δέσμη προς το εσωτερικό της ατράκτου και το αίμα του πάγωσε μέσα στις φλέβες.

Δεν είχε νιώσει το φόβο όση ώρα τους χτυπούσαν τα αντιαεροπορικά, δεν είχε νιώσει τον τρόμο όταν τους χτύπησαν τους κινητήρες και την άτρακτο, δεν είχε νιώσει τον πανικό όταν η θανατική τους καταδίκη ήταν υπογεγραμμένη και βέβαιη. 

Αλλά αντικρίζοντας τη λίμνη του αίματος πάνω στα σανίδια της ατράκτου τα ένιωσε όλα μαζί. Και φόβο και τρόμο και πανικό. Η επιθυμία του για να πάρει κάποιο όπλο του έφυγε μονομιάς. Δεν μπορούσε να πατήσει πάνω στο αίμα των παιδιών που είχε φέρει μέχρι την Κύπρο. Το θεώρησε σαν να πατούσε πάνω σε τάφους ιερούς και άγιους. 

Γύρισε τη δέσμη τον φακού προς το μέρος των καθισμάτων και είδε τα ακινητοποιημένα σώματα δύο καταδρομέων, όπου το αίμα είχε πλημμυρίσει τόσο τα ρούχα τους, όσο και το χώρο γύρω από τα καθίσματά τους. Και οι δύο έδειχναν νεκροί.

Λίγο πιο μπροστά ήταν το σώμα του παιδιού που βογγούσε συνέχεια και ήταν και αυτός πλημμυρισμένος στο αίμα. Ο φακός γλίστρησε από τα χέρια του και βγήκε έξω από το αεροπλάνο συντετριμμένος. 

Ιωάννη Δ. Κακολύρη, Οι πολεμιστές τον ουρανού, σελ. 222


Περιοχή Κερύνειας, 22 Ιουλίου 1974

Στο δραματικό εκείνο σκηνικό εκτυλίχθηκαν ανεπανάληπτες σκηνές. Οι πράξεις ηρωισμού, αυτοθυσίας και μεγαλείου, διαδέχονταν η μια την άλλη. Οι καταδρομείς πολέμησαν γενναία. Όμως ο αγώνας ήταν δραματικά άνισος. Ο ελαφρός οπλισμός των καταδρομέων ήταν αδύνατον να παλέψει με τους χαλύβδινους θώρακες. Ο ένας λόχος της Μοίρας (33 ΜΚ) έπαθε μεγάλο χαλασμό. Χάθηκε ο διοικητής του λόχου, ο ηρωικός υπολοχαγός Νικόλαος Κατούντας. Χάθηκαν μαζί του πολλοί Κύπριοι αξιωματικοί και καταδρομείς.

Ο διοικητής του άλλου λόχου κρούσεως, υπολοχαγός Βασίλειος Ροκκάς, ο οποίος, παρά τον τραυματισμό του στα Πετρομούθια επανήλθε στα καθήκοντά του, με όσους βρέθηκαν γύρω του, κατόρθωσε να φθάσει στην Κερύνεια. Εκεί, μαζί με τους δικούς του και λίγους πεζικάριους, εγκλωβίστηκαν και περικυκλώθηκαν σε μιαν ανεγειρόμενη οικοδομή. Βαλλόμενοι πανταχόθεν από μικρές αποστάσεις και υφιστάμενοι απώλειες, αμφιταλαντεύονταν προκειμένου να αποφασίσουν περί του πρακτέου. Το φάσμα της εξοντώσεως και της αιχμαλωσίας ήταν προφανές. Η λύση της αυτοκτονίας ήταν μέσα στις επιλογές τους. Έφθασαν στο σημείο να την συζητούν ανοιχτά μεταξύ τους. Ενώπιον αυτής της καταστάσεως, ο υπολοχαγός Ροκκάς πήρε την την μεγάλη απόφαση. Αποφάσισε διάσπαση κλοιού. Το σχεδίασε και το επιχείρησε. Το εγχείρημα πέτυχε. Ορισμένοι χάθηκαν. Οι πολλοί όμως, μαζί με τον γενναίο υπολοχαγό, διέφυγαν.

Ελευθερίου Σταμάτη, Κύριοι, πάτε για ύπνο, σελ.132-133


Στο βιβλίο των Πρακτικών της Ημερίδας Ειδικών Δυνάμεων με τον τίτλο "Οι Καταδρομείς κατά του Αττίλα", μπορείτε να διαβάσετε τις ανέκδοτες διηγήσεις των διοικητών-πολεμιστών εκείνης της περιόδου.

Όσοι ενδιαφέρεστε, μπορείτε να απευθυνθείτε στη Λέσχη Καταδρομέων και Ιερολοχιτών, με e mail, για συνεννόηση στην διάθεση του βιβλίου. 


Τετάρτη, 31 Μαΐου 2017

Το μπρασελέ της επικοινωνίας

Feeltact Μπρασελέ επικοινωνίας
Στην τελευταία έκθεση υλικού ειδικών επιχειρήσεων SOFIN 2017, (Special Operations Forces Innovation Network seminar) που έγινε στη Γαλλία τέλος Μαρτίου,  μεταξύ των άλλων εκθεμάτων παρουσιάσθηκε και ένα μικρό, αλλά πολύ ενδιαφέρον μέσον επικοινωνίας. Ένα μπρασελέ, ...διαφορετικό από αυτά που ξέρουμε. To μπρασελέ επικοινωνίας Feeltact!

Συνδέεται με κεντρική μονάδα ή με φορητό τηλέφωνο και αποστέλλει σήμα το οποίο μετατρέπεται και σε κραδασμό, με αποτέλεσμα να ειδοποιεί όλους όσους συνδέονται στο σύστημα, είτε αυτούς που  φοράνε μπρασελέ, ή το κέντρο επικοινωνίας.

Με αυτόν τον τρόπο, γίνεται συνεννόηση μέσα σε μια ομάδα ατόμων κι δίδονται οδηγίες ή προειδοποιήσεις για επερχόμενο κίνδυνο.

Είναι μια καινοφανής ιδέα γαλλικής εταιρείας, που ξεκίνησε για να εξυπηρετεί άτομα με ειδικές ανάγκες, αλλά βρήκε πολλά πεδία εφαρμογής, μεταξύ των οποίων και στο στρατιωτικό πεδίο.

Φαντασθείτε μία περίπολο κινούμενη σε εχθρικό περιβάλλον νύκτα. Ο ανιχνευτής κινείται μπροστά και αντιλαμβάνεται κάτι. Πατάει το κουμπάκι του μπρασελέ του, και αυτόματα το σύνθημα για ακινησία, ή για κάλυψη έρχεται σε όλα τα μέλη της περιπόλου που επίσης φέρουν μπρασελέ και παράλληλα στη βάση που παρακολουθεί την κίνηση της περιπόλου από οθόνη. Ο κίνδυνος απομακρύνεται και ο περιπολάρχης με την ίδια μέθοδο δίνει εντολή σε όλους για κίνηση.

Feeltact Μπρασελέ επικοινωνίας
Καλή εφαρμογή για όλους όσους χρειάζεται να έχουν επαφή σε δύσκολες καταστάσεις και μέρη. Χρήσιμο για όσους μέσα σε μεγάλο θόρυβο δεν μπορούν να επικοινωνούν με φωνή, όπως και γι΄αυτούς που δεν θέλουν ν' ακουσθούν!

Ένα διαφημιστικό βίντεο, το περιγράφει καλά. Το κόστος θα το βρείτε ..ρωτώντας τον κατασκευαστή! Βασικά το μπρασελέ για πολιτική χρήση, κοστίζει γύρω στα 200 Ευρώ

Ανιχνευτής


Τρίτη, 30 Μαΐου 2017

Η εύκολη ..λύση

Πηγή
Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη περιγραφή! Η εικόνα μιλάει από μόνη της! Κάτι πολύ απλό και χρήσιμο, που μπορεί να μας δώσει άμεσο προσάναμμα για φωτιά όπου και αν βρισκόμαστε στην ύπαιθρο και με όποιες συνθήκες.

Ένα  μολύβι και μια ξύστρα! Τόσο απλό! Και φτηνό!

Πηγή
Και κάτι ακόμα. Με την ξύστρα και χωρίς μολύβι, μπορεί κάποιος να ξύσει κλαδάκια του πάχους μολυβιού και να φτιάξει προσάναμμα εξ ίσου καλά.

Βέβαια, υπάρχει και ό άλλος τρόπος πολυτελείας για ...αριστοκράτες!

Ανιχνευτής


Δευτέρα, 29 Μαΐου 2017

Πρακτικά της Ημερίδας Ειδικών Δυνάμεων

Μετά από 7 μήνες και με την υποστήριξη του ΓΕΣ, εκδόθηκαν από το ΤΥΕΣ (Τυπογραφείο Στρατού) τα Πρακτικά της Ημερίδας Ειδικών Δυνάμεων που οργανώθηκε από τη Λέσχη Καταδρομέων και Ιερολοχιτών, τον Νοέμβριο του 2016, στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών.

Είναι ένα βιβλίο μοναδικό, αφού σ' αυτό έχουν αποτυπωθεί όλες οι ομιλίες και συζητήσεις ομιλητών και παρισταμένων, που αναφέρονται σε ιστορικά γεγονότα τα οποία ακούσθηκαν για πρώτη φορά δημόσια. Αξίζει να υπάρχει σε κάθε βιβλιοθήκη ένα τέτοιο βιβλίο, που θα γίνει αργότερα σημείο αναφοράς ιστορικών μελετητών. Έχει διαστάσεις 15Χ21 εκ. και περιλαμβάνει 200 σελίδες.

Οι ενδιαφερόμενοι, διαθέτοντας μια μικρή οικονομική ενίσχυση προς τη Λέσχη Καταδρομέων και Ιερολοχιτών ώστε να καλυφθούν τα έξοδα της έκδοσης, μπορούν να το προμηθευτούν από τα γραφεία της  ή με ταχυδρομείο, αφού αναλάβουν τα έξοδα μεταφοράς.

Διεύθυνση: Οδός Μαυρομιχάλη 15 Αθήνα ΤΚ 10679
Τηλέφωνα επικοινωνίας: 210 3235907 και 210 3213534
e. mail: info.contactlki@gmail.com και   info@lki.gr
           


Κυριακή, 28 Μαΐου 2017

Καταρρίχηση φιλίας..

Ένας  Έλληνας καταδρομέας και ένας Αμερικανός αλεξιπτωτιστής, εκτελούν ταυτόχρονη ταχεία καταρρίχηση, στα πλαίσια της διμερούς συνεκπαίδευσης κατά τη διάρκεια της άσκησης "Bayonet - Minotaur 2017".

H άσκηση, που ολοκληρώθηκε στις 26 Μαΐου 2017, έγινε με συμμετοχή προσωπικού της ελληνικής 1ης Ταξιαρχίας Καταδρομών-Αλεξιπτωτιστών και της αμερικανικής 173 Ταξιαρχίας Αλεξιπτωτιστών (173 Infantry Brigade Combat Team Airborne, {IBCT })

Καλό είναι να βλέπει κανείς από τα παράθυρα της συνεργασίας, τις νέες ιδέες, τεχνικές υλικά, διαφορετικές αντιλήψεις. Η συνεκπαίδευση προωθεί την φιλία και την αλληλοκατανόηση, πρετοιμάζοντας το έδαφος για ενδεχόμενη μελλοντική επιχειρησιακή συνεργασία, αν και όποτε απαιτηθεί. Εύχομαι να μην χρειασθεί.

Πηγή:  ΓΕΣ


Σάββατο, 27 Μαΐου 2017

Καταδρομικές Πολεμικές Ιστορίες


Παρέλαση μονάδων Καταδρομών στο Σύνταγμα το 1949, μετά τη λήξη των επιχειρήσεων, ενώπιον του έφιππου βασιλέως και της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.. Σημαιοφόρος, της πολεμικής σημαίας της Γ' ΜΚ, ο Λοχαγός Γεώργιος Βορριάς,(Φωτογραφία Αρχείου)
Η στρατιωτική μας ιστορία είναι γεμάτη από αγώνες και θυσίες ανθρώπων που πολέμησαν για την πατρίδα τους, «πειθόμενοι τοις κείνων ρήμασι»! Πολλοί έχασαν τη ζωή τους, ενώ όσοι επέζησαν,  μας θυμίζουν μέσα από τις αναμνήσεις τους, το τι έγινε τότε.

Αρκετοί στάθηκαν τυχεροί και τιμήθηκαν από την πολιτεία για την προσφορά τους, ενώ δεν είναι λίγοι όσοι παρέμειναν στην αφάνεια από δική τους επιλογή, γιατί από υπερβολική σεμνότητα, δεν «διατυμπάνησαν» τα κατορθώματα τους δημόσια, επιλέγοντας τον δρόμο της σιωπής!

Και όμως, πέρα από τη σεμνότητα, υπάρχει η ιστορική μνήμη που πρέπει να διατηρείται και να μεταφέρεται στις νεώτερες γενεές για να ξέρουν! Γιατί όταν ξέρουν, μπορούν να κρίνουν καλύτερα και να ανοίγουν νέους ορίζοντες για την πατρίδα τους, χωρίς τα λάθη του παρελθόντος. Γι’ αυτό και οι παλαιοί πρέπει να μιλούν, όταν και όπου χρειάζεται!

Όπως κάθε χρόνο, την τελευταία Κυριακή του Μαΐου, τελείται το μνημόσυνο των πεσόντων στους πολέμους Ελλήνων Καταδρομέων, ξεκινώντας από τον Ιερό Λόχο το 1942 και καταλήγοντας στις επιχειρήσεις της Κύπρου το 1974. Στην Αττική, το μνημόσυνο γίνεται στο μνημείο του λόφου στο Καβούρι, ενώ παράλληλα στη Μακεδονία, τελείται στην Ρεντίνα της Θεσσαλονίκης, στο στρατόπεδο «Κατσάνη».

Η τιμή και η δόξα των πεσόντων, παραμένει ζωντανή όταν ακούγονται τα κατορθώματά τους, μέσα από τις διηγήσεις των συμπολεμιστών τους, που έζησαν και μίλησαν και τα βιώματά τους.

Δύο τέτοιοι Καταδρομείς, που δυστυχώς δεν είναι πια μαζί μας, έδωσαν μια καλή εικόνα της πολεμικής περιόδου στους απογόνους τους που την μεταφέρουμε εδώ για να τιμήσουμε τόσο τη δική τους μνήμη, όσο και των συμπολεμιστών τους.

Ένας πιστός Καταδρομέας-Ιερολοχίτης. Γεώργιος Βορριάς
(Αφήγηση του γιού του, Αντιναυάρχου ΠΝ ε.α. Ιωάννη Βορριά)

Η πολεμική ιστορία του είναι μια από τις πολλές που γράφτηκαν εκείνα τα δύσκολα χρόνια σε όλη την Ελλάδα από πολλούς ανδρείους πολεμιστές.

Άρχισε από την ηλικία των 20 χρονών όταν μετά από εξετάσεις εισέρχεται την 1η Οκτωβρίου 1940 στην Στρατιωτική Σχολή Ευέλπιδων, όπου μετά από 28 ημέρες τον βρίσκει η κήρυξη του πολέμου με την Ιταλία. Μαζί με τους 300 περίπου συμμαθητές του αποφασίζουν, την άνοιξη του1941, μετά το αναγκαστικό κλείσιμο της Σχολής, να μεταβούν μέσω Γυθείου και Κυθήρων στην ελεύθερη ακόμα Κρήτη, με τα όποια διαθέσιμα μέσα της εποχής (καΐκια) για να λάβουν μέρος ως Ευέλπιδες στην ομώνυμη μάχη κατά των δυνάμεων του Άξονα.

Αποβιβάσθηκαν κοντά στην Μονή της Οδηγήτριας στο Κολυμπάρι Χανίων την 29-4-1941. Οι Γερμανοί άρχισαν την σφοδρή επίθεση στην Κρήτη πρωϊνές ώρες της 20ης Μαΐου. Την 22-5-1941, υπερασπίζονται τα υψώματα της περιοχή της Μονής Γωνιάς, από επίθεση υπέρτερων σε εξοπλισμό Γερμανούς αλεξιπτωτιστές της 7ης αερομεταφερόμενης Μεραρχίας. Παρά τον απαρχαιωμένο οπλισμό τους και την μικρή ποσότητα πυρομαχικών που τους είχαν διατεθεί, οι 300 περίπου πρωτοετείς πολεμούν ακόμα και με τις ξιφολόγχες τους και καταφέρνουν να καθηλώσουν τους Γερμανούς! Λόγω όμως σύντομης επανασυγκρότησης των Γερμανικών δυνάμεων και των συνεχών βομβαρδισμών της Γερμανικής Αεροπορίας, ο Διοικητής των Ευελπίδων Αντισυνταγματάρχης Λουκάς Κίτσος αποφασίζει να κινηθούν προς τα Χανιά για ενίσχυση των εκεί Ελληνικών δυνάμεων. 

Κινούμενοι νυχτερινές ώρες περνούν από τα χωριά Ροδοπός, Δειλιανά, Σεμπρώνα, Χωστή, Θέρισσο, Δράκαινα και την 27-5-1941 φθάνουν στο χωριό Ραμνή, κατάκοποι, πεινασμένοι, ρακένδυτοι, με τραυματίες και χωρίς πυρομαχικά. Εκεί μαθαίνουν με απογοήτευση ότι η μάχη της Κρήτης κρίθηκε υπέρ των Γερμανών και ότι το νησί εκκενώνεται από τους Συμμάχους για να ενισχυθεί το μέτωπο της Μέσης Ανατολής. Έτσι οι Ευέλπιδες κατευθύνονται πλέον προς τα Σφακιά όπου την 28-5-1941, λίγο πριν από το οροπέδιο Ασκύφου, διατάσσονται από τον Διοικητή τους να διασκορπισθούν και να κινηθούν ανεξαρτήτως, μήπως κάποιοι από αυτούς καταφέρουν να διαφύγουν από την Κρήτη. Άλλοι φθάνουν έως τα Σφακιά, άλλοι κρύβονται σε σπηλιές ή σε Μονές (όπως η ιστορική Μονή Πρέβελη) και άλλοι, μεταξύ των οποίων και ο πατέρας μου, επιστρέφουν στην περιοχή Χανίων μήπως και καταφέρουν να διαφύγουν με τον τρόπο που ήρθαν στο νησί. Δυστυχώς όμως, άοπλος και εξαντλημένος, την 30-5-1941 συλλαμβάνεται στο Κολυμπάρι Χανίων από τους Γερμανούς και φυλακίζεται σε στρατόπεδο αιχμαλώτων στην Σούδα των Χανίων έως την 30-8-1941, οπότε αφέθηκε ελεύθερος. 

Επιστρέφει στην γενέτειρα του την Χίο, αλλά μόνο προσωρινά, γιατί ήταν αποφασισμένος με αρκετούς συμμαθητές του να συνεχίσουν τον αγώνα για την ελευθερία της Πατρίδος με κάθε τρόπο. Κρύβονται στην Μονή Μυρσινιδίου με απώτερο σκοπό να φύγουν από εκεί για την Μέση Ανατολή, για να ενταχθούν στις εκεί Ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις. 

(Στο Μοναστήρι επίσης με τη βοήθειά του Ηγούμενου Αμβρόσιου, κρύφτηκαν και κατόπιν φυγαδεύτηκαν στα Μικρασιατικά παράλια, σύμμαχοι, Αξιωματικοί και στρατιώτες, Άγγλοι και Νεοζηλανδοί, για να φτάσουν στη συνέχεια στη στρατιωτική τους βάση και να ενωθούν με το συμμαχικό στρατό. Οι πολύτιμες και πολλαπλές υπηρεσίες του γενναίου πατριώτη και Ηγουμένου του Μυρσινιδίου προκάλεσαν τον θαυμασμό των συμμάχων, οι οποίοι τίμησαν τη Μονή με επαίνους και τιμητικά έγγραφα, όπως η Νεοζηλανδική Κυβέρνηση, ο Άγγλος Στρατάρχης Αλεξάντερ, πολλές Αντιστασιακές Οργανώσεις, Ελληνικές και ξένες). 

Την 18-3-1942 οι γενναίοι Ευέλπιδες αφού βρήκαν την ευκαιρία να περάσουν στον Τσεσμέ και από εκεί να κινηθούν πολλές φορές πεζοί με την υποτυπώδη αλλά σημαντική βοήθεια των Ελληνικών προξενείων της διαδρομής και των Συμμάχων, κατάφεραν μετά από απερίγραπτες κακουχίες και κινδύνους, να φθάσουν στο Ελ Αλαμέιν.

Τον Σεπτέμβριο του ιδίου έτους από την 2η Ελληνική Ταξιαρχία που υπηρετεί πλέον, εντάσσεται οικειοθελώς στον Ιερό Λόχο και εκπαιδεύεται ως αλεξιπτωτιστής-καταδρομέας. 

Ιερολοχίτες Αλεξιπτωτιστές έτοιμοι για επιβίβαση στο αεροπλάνο. Πρώτος στη σειρά επιβίβασης ο Γεώργιος Βορριάς 
(Φωτ. Αρχείου)

Μέχρι το 1943 μετέχει με τον Ιερό Λόχο στις επιχειρήσεις της Β. Αφρικής στο πλευρό της 8ης Βρετανικής Στρατιάς, στην επιχείρηση εναντίον της τοποθεσίας Μαρέθ σε ενίσχυση των ελεύθερων Γαλλικών δυνάμεων και στην εκστρατεία της Τυνησίας στο πλευρό της 2ης Νεοζηλανδικής Ταξιαρχίας. Μαζί με τα λοιπά λαμπρά παλικάρια του Ιερού Λόχου, ως πιστός και φιλότιμος στρατιώτης, ο Ανθυπολοχαγός Γ. Βορριάς διακρίνεται για την αυτοθυσία, τον ηρωϊσμό και την αυταπάρνηση του και τιμάται με 2 Πολεμικούς Σταυρούς και το Μετάλλιο Εξαιρέτων Πράξεων.

Από τον Μάρτιο του 1944 μετέχει στις προαναφερθείσες επιχειρήσεις της απελευθέρωσης των νήσων του Αιγαίου, όπου τιμήθηκε με τα παρακάτω παράσημα (αναφέρονται αναλυτικά γιατί έχουν σημασία οι περιγραφές και τα πρόσωπα-μορφές που τις συντάσσουν):

Ο Διοικητής της Α΄ Μοίρας Αλεξιπτωτιστών-Commandos, Συνταγματάρχης Ιππικού Καλίνσκης Ανδρέας (Ο μετέπειτα αναδιοργανωτής και Διοικητής των Ελληνικών Δυνάμεων Καταδρομών):

α. «Ποιούμαι εύφημον μνείαν και προτείνω όπως απονεμηθεί το Χρυσούν Αριστείον Ανδρείας στον Ανθυπολοχαγό Βορριά Γεώργιο (ομού με λοιπούς συναδέλφους του), διότι κατά την επιχείρηση της Σύμης 14 Ιουλίου 1944 συμμετέχοντες μετά των Τμημάτων Κρούσεως επέδειξαν επι του πεδίου της μάχης τόλμην, αυτοθυσίαν και ηρωϊσμόν υπερβαίνοντα την απλήν εκτέλεση του καθήκοντος, παρά την σφοδρότητα του εχθρικού πυρός, παραδειγματίζοντες τους υπ΄αυτούς και επιτυχόντες την παράδοση του εχθρού καλώς εγκατεστημένου και υπέρτερου εις δύναμη και μέσα.»

β. «Ποιούμαι εύφημον μνείαν και προτείνω όπως απονεμηθεί ο Πολεμικός Σταυρός Γ’ Τάξεως στον Ανθυπολοχαγό Βορριά Γεώργιο (ομού με λοιπούς συναδέλφους του), διότι συμμετασχόντες εις την επιχείρηση της νήσου Τήλου (Πισκοπής) την 27 και 28 Οκτωβρίου 1944, συνέτειναν δια της ανδρείας και της απαράμιλλου αυτοθυσίας τους εις την σύλληψη 120 αιχμαλώτων και εις την απόκρουσιν επί 11 ώρας Γερμανικής τριπλασίας εις αριθμόν αντεπιθέσεως υποστηριζομένης υπό των πυροβόλων εχθρικών αποβατικών πλοίων. Μεθ' ό, επελθούσης της νυκτός, απεχώρησαν της Νήσου συμπαραλαβόντες βαρέως τραυματισμένους συναδέλφους τους».

γ. Την 26-8-1944: «Ποιούμαι εύφημον μνείαν του Ανθυπολοχαγού Βορριά Γεωργίου (ομού με λοιπούς συναδέλφους του) διότι λαβόντες μέρος εις αναγνωρίσεις επί Νήσων του Αιγαίου κατα το διάστημα απο 16 Ιουλίου 1944 μέχρι 24 Αυγούστου 1944, εξεπλήρωσαν πλήρως τας ανατεθείσας αυτοίς αποστολάς , μη διστάσαντες να εκθέσουν εαυτούς εις τον κίνδυνον της αποκαλύψεως των υπο του εχθρού, κατόρθωσαν να εισδύσουν εντός τοποθεσιών οργανωμένων υπο του εχθρού και να συλλέξουν πολυτίμους πληροφορίας»

2. Ο Διοικητής του Ιερού Λόχου Συνταγματάρχης Πεζικού Χριστόδουλος Τσιγάντες από το απόσπασμα της Ημερησίας Διαταγής του Ιερού Λόχου της 25-4-1945: «Ομοίως ποιούμαι εύφημον μνείαν του Ανθυπολοχαγού Βορριά Γεωργίου (ομού με λοιπούς συναδέλφους του, Αξιωματικών και οπλιτών) διότι κατά την περίοδο των επιχειρήσων του Ιερού Λόχου, επεδείξαντο θάρρος, αυταπάρνησιν, επιθετικό πνεύμα και ψυχραιμίαν κατά την αντιμετώπισιν του εχθρού εις πλείστας όσας εχθροκρατουμένας νήσους του Αιγαίου».

Ανάλογες διακρίσεις του απονεμήθηκαν κατά την οδυνηρή περίοδο του Εμφυλίου, όπου πολέμησε από τον Απρίλιο 1946 έως τον Οκτώβριο 1946, ως Υπολοχαγός του 556 Τάγματος Πεζικού στην περιοχή ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ και μετέπειτα προαχθείς σε Λοχαγό, ως Διοικητής Λόχου της Γ΄ Μοίρας Καταδρομών. 

Μέχρι το 1949 έλαβε μέρος και διακρίθηκε σε πολλές μάχες, ιδιαίτερα στη Κόνιτσα για την πύρρεια κατάληψη του υψώματος ΣΚΗΤΑΡΙ στον ορεινό όγκο της ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ εγγύς της Ελληνοαλβανικής μεθορίου (ως διοικητής του 63ου Λόχου Ορεινών Καταδρομων-Λ.Ο.Κ.), στο χωριό ΕΛΑΦΙ-ΧΑΣΙΩΝ- ΑΝΤΙΧΑΣΙΩΝ, για την κατάληψη του υψώματος ΜΠΑΡΟ και εν συνεχεία της τοποθεσίας ΑΓ. ΠΑΝΤΕΣ-ΝΤΑΜΣΕ, για την κατάληψη της ΜΙΣΟΓΑΔΙΤΙΣΑΣ στο ΒΙΤΣΙ, στην αποβατική επιχείρηση προς την χερσόνησο ΠΥΞΟΥ, προς κατάληψη της οροσειράς ΓΡΑΜΜΟΥ, στην πορεία για τον ΑΛΙΑΚΜΟΝΑ, προς ΦΟΥΣΙΑ και ΠΟΡΤΑ ΟΣΜΑΝ, κατά την αναστροφή και ενέργεια προς ΒΡΎΣΗ ΖΑΡΑΡΙ, στην κατάληψη του ΦΛΑΜΠΟΥΡΟΥ, στις επιχειρήσεις του ΟΛΥΜΠΟΥ και της ΕΥΒΟΙΑΣ.

Ο λοχαγός Βορριάς σε φωτογραφία του 1950 κάπου στη Χαλκιδική. (Φωτ. Αρχείου)
Ο Διοικητής της Γ΄ Μοίρας Καταδρομών, ο Ταγματάρχης Πεζικού και μετέπειτα ονομαστός Στρατηγός Παπαθανασίου Περικλής, τον τίμησε πολλάκις αφενός με την πρόταση προαγωγής του επι ανδραγαθία στον βαθμό του Ταγματάρχη και αφετέρου με τις προτάσεις απονομής του Πολεμικού Σταυρού Β΄ Τάξεως και 2 Χρυσών Αριστείων Ανδρείας. 

Είναι ιδιαίτερα συγκινητική η αιτιολόγηση της προτάσεως για την προαγωγή του επί ανδραγαθία: 

«Τον Λοχαγό Πεζικού Βορριά Γεώργιο προτείνω δια την επ΄ ανδραγανθία προαγωγή του στον βαθμόν του Ταγματάρχου, διότι ως Διοικητής Διλοχίας κατά τη νυκτερινή καταδρομήν της 10 προς 11-8-49 δια την κατάληψη του υψώματος ΜΠΑΡΟ και εν συνεχεία της τοποθεσίας ΑΓ. ΠΑΝΤΕΣ-ΝΤΑΜΣΕ ούτος κατόρθωσε καίτοι εβάλετο πανταχόθεν , να οδηγήσει τους λόχους του μετά εξαιρετικής ακριβείας έμπροσθεν των αντικειμενικών σκοπών λόγω της υπερόχου τακτικής αντιλήψεως του και της αφθάστου ψυχραιμίας, δι΄ής από πολλού έχει επιβληθεί εις άπαντας , ανωτέρους και κατωτέρους του. Κατά την εν συνεχεία επιχείρησιν για την κατάληψιν της ΜΙΣΟΓΑΔΙΤΙΣΑΣ, την νύκτα της 12 προς 13-8-49, επι της κεντρικής τοποθεσίας ΒΙΤΣΙ και εν συνεχεία κατά την αποβατικήν επιχείρησιν προς χερσόνησον ΠΥΞΟΥ, ούτος είχεν καταστεί το έμβλημα της επιτυχίας και του ενθουσιασμού. Είναι πολύ σπάνιος Αξιωματικός με πολύ μεγάλην και ανωτέραν αντίληψιν του καθήκοντος και των υποχρεώσεών του προς την Πατρίδα. Είναι ο βράχος επί του οποίου πάντοτε ο εχθρός εθραύσθη επιτιθέμενος και επί του οποίου είναι γραμμένη το πλείστον της Ιστορίας της Μοίρας. Δια των κατά σειράν ανδραγαθημάτων του, η φήμη του έχει φθάσει παντού και έχει καταστεί θρύλος, όχι μόνο μεταξύ των στρατιωτικών, αλλά και ανά το Πανελλήνιον, όπου έδρασε η Μοίρα. Πολλάκις ηκολούθησεν την Μοίρα ασθενής και χωρίς να αναφέρη εις ουδένα, καταστάς ούτω ίνδαλμα εις τους Αξιωματικούς και Οπλίτας. Γνωρίζει τας υποχρεώσεις του και γνωρίζει άριστα να θυσιάζεται και να παρασύρει τους υπ΄αυτόν εις μεγαλουργήματα παρέχων ούτω τον εαυτόν του το πλέον άριστον παράδειγμα προς μίμησιν.

ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗΣ
Ταγματάρχης Πεζικού
Διοικητής Γ΄ Μοίρας Καταδρομών ».

Ο Γεώργιος Βορριάς με τον βαθμό του Υποστρατήγου (Φωτ. Αρχείου οικογενείας Βορριά))
Ο Στρατηγός Βορριάς, που ανήλθε την κλίμακα της ιεραρχίας, στα ανώτατα αξιώματα, πέθανε μετά την αποστρατεία του σε ηλικία 65 ετών και ετάφη στην ιδιαιτέρα πατρίδα του την Χίο. 

Προτομή Στγου Βορριά στη Χίο (Φωτ. Αρχείου οικογενείας Βορριά))
Για την προσφορά του Στρατηγού Γεωργίου Βορριά στην Πατρίδα, και ιδιαίτερα για την φροντίδα που επέδειξε στην αγαπημένη γενέτειρα του, δόθηκε στην οικογένεια Βορριά (συγγενείς και απογόνους του), η ύψιστη τιμή να φιλοξενείται η προτομή του από τον Σεπτέμβριο του 1994 στον κήπο της Χίου, μαζί με τον πυρπολητή Κανάρη και άλλους επιφανείς Χιώτες.


Ένας γενναίος Λοχίας Καταδρομῶν. Χρήστος Νίκας 
(Αφήγηση του γιού του, Ταξιάρχου ε.α. Νικολάου Νίκα, ΣΣΕ 1976)


Στην φωτογραφία, ο Λοχίας Χρήστος Νίκας με την ομάδα του. Από πίσω γράφει: "Αυτή είναι η ομάδα μου. Η οικογένειά μου. Μ' αυτούς κοιμάμαι, μ' αυτούς τρώω, μ' αυτούς πολεμάω. Φρόντισα και όλοι επέζησαν" (Αρχείο οικογενείας Νίκα)
Γεννήθηκε στο ορεινό χωριό Κυριάκι της Λειβαδιάς, με καταγωγή από τη Μάνη, το 1924. Στην Κατοχή, το Κυριάκι υπήρξε κέντρο ανταρτικών δυνάμεων, γι’ αυτό δεν έλειψαν και τα αντίποινα. Το χωριό κάηκε ολοκληρωτικά τρεις φορές. Στις 25.5.1943 απ’ τους Ιταλούς, και στις 3.10.1943 και 26.4.1944 από τους Γερμανούς. Τα υπάρχοντα των φτωχών Κυριακιωτών έγιναν στάχτη και πολλοί οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα. Ήταν «πέρασμα» ανταρτών από Αττική προς τους ορεινούς όγκους της Στερεάς Ελλάδας και έτσι είχε μπει στο στόχαστρο των Ναζί κατά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις που έκαναν 

Την δεύτερη φορά, οι αντάρτες είχαν μετατρέψει την κεντρική εκκλησία σε μαγειρείο τους, ενώ τον προαύλιο χώρο σε αποθήκη πυρομαχικών. Όταν οι αντάρτες κατάλαβαν την προσέγγιση των Γερμανών, κατέστρεψαν με έκρηξη τα πυρομαχικά τους, τα ξημερώματα εκείνης της ημέρας και ξέφυγαν. Για αντίποινα οι Γερμανοί, έβαλαν φουκαράδες χωρικούς μέσα στην εκκλησία, ή ό,τι είχε απομείνει απ’ αυτήν και τοποθέτησαν εκρηκτικά για να την ανατινάξουν και να σκοτώσουν όσους βρίσκονταν μέσα! Την τελευταία στιγμή, με εντολή κάποιου ανωτέρου τους, την οποία έφερε ένας μοτοσυκλετιστής στον επικεφαλής του γερμανικού τμήματος, ακυρώθηκε αυτή η αποτρόπαια πράξη!

.Αλλά και οι αντάρτες δεν άφηναν το χωριό ήσυχο! «Για τον αγώνα σύντροφοι...» έλεγαν και έμπαιναν στα σπίτια και τα ρήμαζαν! Τα έπαιρναν όλα! Πιοτά, φαγητά, ζώα. Οι έρημοι οι χωρικοί, έμεναν ερημότεροι και φτωχότεροι. Δεν ήξεραν από ποιόν να προστατευτούν! Από τους Γερμανούς ή από τους αντάρτες; Τουλάχιστον οι Γερμανοί δεν άρπαζαν τα τρόφιμα! Πολύ λίγοι από τους Κυριακιώτες, πέρασαν στις γραμμές του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

Ένα γεγονός, έκανε τον έφηβο τότε, Χρήστο Νίκα να διαλέξει τελικά με ποιά πλευρά θα πήγαινε:

Ιανουάριο μήνα του 1943, με χιόνι 2 μέτρα, ο καπετάνιος του τοπικού ΕΛΑΣ τον επιστράτευσε βιαίως να μεταφέρει επείγον μήνυμα στον διοικητή του κάπου έξω από τη Λειβαδιά, για τις «ανάγκες του αγώνα». Πράγματι ο Νίκας κινήθηκε και πέρασε δύο μπλόκα Γερμανών, διέσχισε κεντρικά τον Ελικώνα νύκτα με 10ωρη πορεία και λίγο πριν ξημερώσει έφτασε στο στρατηγείο του ΕΛΑΣ και παρέδωσε το σφραγισμένο μήνυμα. Ο Αρχικαπετάνιος του ΕΛΑΣ, αφού βεβαιώθηκε ότι δεν έχει και δεύτερο μήνυμα, ξέσπασε λέγοντας ότι θα εκτελούσε τον σύντροφο που έστειλε έναν 18χρονο με τέτοιες συνθήκες για να ζητήσει να του αλλάξουν άρβυλα!! Γιατί αυτό ήταν το ..μήνυμα!

Τον Μάρτιο του 1947, παρουσιάσθηκε ως νεοσύλλεκτος στην Κόρινθο και από εκεί σαν εθελοντής, επιλέχθηκε για τις Δυνάμεις Καταδρομών, και ακολούθησε την εκπαίδευση στο ΚΕΜΚ, στην Βουλιαγμένη. Στη συνέχεια, αφού έγινε Δεκανέας, τοποθετήθηκε στην Γ’ Μοίρα Καταδρομών με διοικητή τον αείμνηστο, ταγματάρχη τότε, Περικλή Παπαθανασίου.

Συμμετείχε σε όλες τις επιχειρήσεις της Μοίρας ανελλιπώς και έλαβε μέρος στις φονικότερες μάχες της. Το θάρρος του, η ευστροφία του, και η ανδρεία του φάνηκαν από την πρώτη στιγμή.
  • Μάχη Κόνιτσας, 30/12/47, περιοχή Γεροπλατάνου. Έλεγε: «ξεκινήσαμε 300 περίπου επιλεγμένοι ένας κι ένας για να φθάσουμε με αναρρίχηση και πορεία μέσα στο χιόνι...» 
 (Προαγωγή επ’ ανδραγαθία διότι κατά τας επιχειρήσειςτης 29-30/12/43 εις υψώματα περιοχής ΓΕΡΟΠΛΑΤΑΝΟΥ επέδειξε θάρρος, ψυχραιμίαν, τόλμη και συγκεκριμένως, όταν το τμήμα του είσδυσε δια μέσου εχθρικής τοποθεσίας, επέδειξε ηρωϊσμόν και αυταρπάνησιν υπερβαίνοντα κατά πολύ την έννοιαν του καλώς εννοουμένου καθήκοντος )
  • Μάχη Ζαραφώνος (Λακωνία) 1/8/48 (Απονομή Πολεμικού Σταυρού Γ’ Τάξεως)
  • Επιχειρήσεις Πάρνωνος 3-7/10/48 (Πολεμικός Σταυρός Γ’ Τάξεως)
  • Μάχη του Αγ. Βασιλείου Κυνουρίας 26/1/49 Η Γ’ Μοίρα σε συνεργασία με τη Δ’ Μοίρα αιφνιδίασαν την ανταρτική δύναμη και την διέλυσαν πλήρως. (Απονομή Πολεμικού Σταυρού Γ’ Τάξεως)



Αποσπάσματα Ημερησίων Διαταγών της Γ' ΜΚ με τις προτάσεις απονομής ηθικών αμοιβών του Χρήστου Νίκα από τον διοικητή του Ταγματάρχη Περικλή Παπαθανασίου (Αρχείο Οικογενείας Νίκα)



Κατά την διάρκεια των επιχειρήσεων στις Πρέσπες, ανέλαβε την εξουδετέρωση εχθρικού πολυβολείου σε νησίδα της Μεγάλης Πρέσπας, διεισδύοντας με λέμβο, από μη αναμενόμενη κατεύθυνση, μέσω Γιουγκοσλαβίας. Κατά την προσέγγιση του στόχου το βράδυ, ενώ κωπηλατούσαν αθόρυβα, ένας στρατιώτης του, δέχτηκε θανατηφόρα αδέσποτη βολίδα προερχόμενη από το πολυβολείο. Τον κράτησε για να μην πέσει στο ήρεμο νερό και προδώσει με τον παφλασμό της πτώσης του, την παρουσία τους. Θα ήταν χαμένοι! Αφού βεβαιώθηκε ότι δεν είχαν γίνει αντιληπτοί, συνέχισαν, αποβιβάσθηκαν, εξουδετέρωσαν αθόρυβα το πολυβολείο και αποχώρησαν. Έτσι τα ξημερώματα, η μονάδα δεν δεχόταν πλευρικά πυρά κατά την ενέργεια της.

Η πιο δύσκολη μάχη όμως, ήταν η μάχη της Μουργκάνας. Η επιχείρησις «Πέργαμος» όπως ονομάσθηκε.

«Μέ τόν 63 ΛΟΚ καί Λοχαγό μας τον Βοριά, ὁπως καί ἄλλοι ΛΟΚ, ξεκινήσαμε γιά τό ΣΚΗΤΑΡΙ. Μόνο ἐμεῖς καταφέραμε νά περάσουμε καί να ἀνέβουμε. Ἀποκοπήκαμε, βοήθεια ἀπό πουθενά, μάχη ὅλη τήν ἡμέρα σῶμα μέ σῶμα. Βλέπαμε ὁ ἕνας τόν ἄλλον. Μᾶς ἔβριζαν καί ἀνταποδίδαμε. Ἡ προπαγάνδα τους δέν μᾶς ἐπηρέαζε γνώριζα καλά ποιούς πολεμοῦσα. Ἕνας Καπετάνιος τους, «ΝΕΣΤΟΡΑ» τό ἔλεγαν μᾶς ἔρριξε χειροβομβίδα. Πρόλαβα καί τοῦ τήν ἔστειλα πίσω πρίν ἐκραγεῖ. Ἔπεσε ἀμέσως. Μικρές ἀνταρτισες δίπλα του ὑποχώρησαν. Ἀρχισε νά νυχτώνει, πυρομαχικά δέν εἴχαμε. Ὁ Λοχαγός ἀποφάσισε τακτική ὑποχώρηση δίνοντάς μου ἐντολή νά ἀναλάβω τήν κάλυψη τῶν ἐλαχίστων πού εἴχαμε μείνει. Ἐφάρμοσα τήν ταχτική τοῦ Κολοκοτρώνη. Ἔσκισα χλαίνες καί τίς τοποθέτησα σέ πολλά σημεία μέ ὅπλα. Πυροβολοῦσα μέ ὄλα. Πότε μέ τό ἕνα πότε μέ τό ἄλλο. Ἐπρεπε, ὅσο εἶχε φῶς ἀκόμα, νά μήν καταλάβουν ὅτι ὑποχωρήσαμε. Ὅταν ὑπολόγησα ὄτι θά εἶχανε φθάσει κάτω κατρακύλησα, εὐτυχῶς καί ἐπέζησα καί κάλυψα τούς συναγωνιστές μου»


Είναι χαρακτηριστική και η αφήγηση της μάχης μέσα στο βιβλίο «Ελένη» του Νίκου Γκατζογιάννη

«...Εκεί, μόλις έπεσε το σκοτάδι, οι τρακόσοι εμπειροπόλεμοι κομάντος της ταξιαρχίας των ΛΟΚ διολίσθησαν μέσα από τις γραμμές των ανταρτών έχοντας οδηγό κάποιο γέρο βοσκό, που ήξερε κάθε πάτημα στη σχεδόν λεία επιφάνεια του απόκρημνου βράχου που λέγεται Σκητάρι. Οι κομάντος είχαν εφοδιαστεί από τους Αμερικάνους με βραχείες από μηλωτή, βαριά χιτώνια και άρβυλα με λαστιχένιες σόλες που κολλούσαν αθόρυβα στους βράχους. Ήταν χωρισμένοι σε τέσσερις λόχους, ο ένας είχε διοικητή τον υπολοχαγό Γιώργο Βοριά. Λίγο πριν από τα χαράματα της 3ης Μαρτίου, ο λόχος του έφτασε στην κορυφή του Σκηταριού ακριβώς αντίκρυ από την πιο ψηλή κορυφή της Μουργκάνας.

Καθώς οι ορεινοί όγκοι άρχιζαν να διαγράφονται στο βαθυκόκκινο ουρανό βορείως του Λια, το σκοτάδι άξαφνα φωτίστηκε από πράσινες φωτοβολίδες που τινάχτηκαν σχηματίζοντας αψίδες στα επουράνια, βάφοντας με θανατερή χλομάδα τα ξαφνιασμένα πρόσωπα των ανταρτών στα χαρακώματα και των άγρυπνων χωριανών στα παράθυρά τους. Ήτανε το σήμα στις εθνικόφρονες δυνάμεις πως το Σκητάρι είχε καταληφθεί. Τώρα η σύνδεσή του με το 628 Τάγμα που πλησίαζε έπρεπε να επιτευχθεί γοργά, και τότε η ραχοκοκαλιά των αντάρτικων δυνάμεων θα τσακιζόταν. Η μάχη σχεδόν είχε λήξει

...οι λοκατζήδες πάνω στο Σκητάρι πολεμούσαν για τη ζωή τους. Μέσα σε μια ώρα αφότου πέσανε οι φωτοβολίδες, οι κομμουνιστές είχανε φτάσει, περικυκλώνοντας την αυγή το λόφο με κάμποσες μονάδες. Μια μονάδα αναρριχήθηκε στην κορυφή ακριβώς απέναντι από το λόχο του Βοριά, και τόσο κοντά, ώστε μπορούσαν να φωνάξουν πάνω από το χάσμα που τους χώριζε. Ο υπολοχαγός Γιώργος Βοριάς τηλεφωνούσε σαν τρελός για τις ενισχύσεις που περίμενε από το 628 Τάγμα, αλλά του είπανε πως είχαν καθηλωθεί στα αντερείσματα σε απόσταση πέντε χιλιομέτρων.

Μαζί με τους αντάρτες στην αντικρινή κορφή υπήρχαν και πολλές ανταρτίνες, μερικές από το Λια. Βρήκαν σ' ένα σκοτωμένο λοκατζή μια καραβάνα που είχε μέσα σοκολάτα, και μια από τις νεαρές ανταρτίνες έφαγε το κομμάτι και φώναξε: «Έι, κωλογλείφτες της Φρειδερίκης! Πολεμάτε με σοκολάτες, βλέπω! Απόψε θα σας ταΐσουμε όλους σκατά!».

Καθώς περνούσε η μέρα, οι λοκατζήδες γαντζωμένοι κατάκορφα στο Σκητάρι είχαν όλο και πιο σοβαρές απώλειες, όμως οι αντάρτες, αν και διάθεταν πολύ περισσότερα πολυβόλα, δεν μπορούσαν να περάσουν το στενό φαράγγι, που χώριζε τις δύο κορυφές. Ο Βοριάς μέτρησε από τους ογδόντα πέντε άντρες του οχτώ νεκρούς και είκοσι τέσσερις τραυματίες, ανάμεσά τους και κάποιος στρατιώτης από τη Σκιάθο ονόματι Κατσάμπαρης, που είχε μια τεράστια πληγή στο στήθος και βογκούσε άγρια από τους πόνους· οι κραυγές του υποσκάπτανε το ηθικό των παγιδευμένων λοκατζήδων πιο πολύ από τα καταιγιστικά πυρά. «Μη φωνάζεις τόσο δυνατά», διέταξε ο Βοριάς το φαντάρο. «Σ' ακούνε οι αντάρτες!». Το μπρουμυτισμένο κορμί σώπασε, ύστερα μάζεψε τις στερνές δυνάμεις του και αντί για τις κραυγές του πόνου έπιασε να τραγουδάει αψήφιστα. Ξεφώνιζε ένα λαϊκό τραγούδι. «Κάποια μάνα, αναστενάζει», διαλαλούσε, και συνέχισε να τραγουδάει ώσπου ξεψύχησε.

Οι λοκατζήδες ζητήσανε με τον ασύρματο αεροπορική υποστήριξη, αλλά όταν τ' αεροπλάνα επιχείρησαν να τους ρίξουν πυρομαχικά, ισχυροί άνεμοι παρασύρανε βορειότερα τα δέματα που πέσανε στα χέρια των ανταρτών. Την ώρα που ο ήλιος μεσουρανούσε, περιόρισαν τη χρήση των πυρομαχικών. Οι αντάρτες στην αντικρινή κορφή άρχισαν να καταστρώνουν νυχτερινή επίθεση στο Σκητάρι.

Στις 3 Μαρτίου, ώρα δύο μετά τα μεσάνυχτα, οι τύχες του πολέμου αλλάξανε και τα κυβερνητικά στρατεύματα υποχώρησαν.

Εκείνη την ίδια νύχτα οι λοκατζήδες χάσανε το Σκητάρι. Όταν έπεσε το σκοτάδι, ο υπολοχαγός Βοριάς διαπίστωσε πως του είχαν απομείνει μόνο δεκατρείς από τους ογδόντα πέντε άντρες του. Οι υπόλοιποι είχαν σκοτωθεί και τραυματιστεί ή τους είχε στείλει πίσω να μεταφέρουν τους λαβωμένους συναδέλφους. Όταν ζήτησε ενισχύσεις από τους λόχους των ΛΟΚ που πολεμούσαν στ' αντερείσματα του υψώματος, πληροφορήθηκε πως είχανε φύγει. Αφού έσκαψε ένα χαντάκι στο χιόνι για να θάψει τους νεκρούς, ο Βοριάς και οι επιζώντες άντρες του κουτρουβάλησαν την απόκρημνη πλαγιά του υψώματος, ωσότου έφτασαν σε μια ρεματιά και διέφυγαν προς τα νοτιοανατολικά. Η Επιχείρηση Πέργαμος είχε αποτύχει.»

Ο Λοχίας Χρήστος Νίκας, ήταν ο επιλοχίας του λόχου του Βορριά! Για όλα αυτά, του απενεμήθη και το Αριστείο Ανδρείας, σπάνιο για έφεδρο Λοχία.

Φωτογραφία τραβηγμένη μετά τη μάχη του Αγ. Βασιλείου. Δεξιά με τη λευκή "αλάσκα" (χιτώνιο)  ο λοχίας Νίκας. Φαίνεται χαρακτηριστικά η κόπωση των δύο καταδρομέων (Αρχείο Οικογενείας Νίκα)
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, όντας παντρεμένος με παιδί, έπαιρνε κάποιες άδειες, αλλά δεν πλησίαζε το χωριό του, γιατί ήξερε ότι κυκλοφορούσαν ακόμη ομάδες ανταρτών και με την πρώτη ευκαιρία θα τον κτυπούσαν. Τη γυναίκα του τη συναντούσε στη Λειβαδιά. Πέθανε ο πατέρας του και δεν πήγε να τον δει. Το σπίτι του καμμένο και η οικογένειά του τα έβγαζε πέρα πολύ δύσκολα, με τη μάννα του ετοιμοθάνατη στο νοσοκομείο.

Ημέρα απόλυσης! Ο Λοχίας Νίκας (δεύτερος καθήμενος από δεξιά με τα παράσημα στο στήθος) με τους άνδρες του στις Μαρκάτες Χαλκίδας, σε μια αστεία στιγμή, πειράζοντας ο ένας τον άλλο. (Αρχείο Οικογενείας Νίκα)
Μετά το τέλος του πολέμου, του προτάθηκε να παραμείνει στο στρατό, αλλά προτίμησε να αφοσιωθεί στο στήσιμο του σπιτιού του. Με τη (μοναδική) βοήθεια του κράτους,  φοίτησε σε σχολή ξυλουργών στη Λαμία και έγινε ένας άριστος τεχνίτης που δούλεψε σκληρά, για να ζήσει την οικογένειά του.

Το 1976, στην καθιερωμένη δεξίωση για τους αποφοιτούντες ανθυπολοχαγούς της Σχολής Ευελπίδων, ο γιός του, όντας ανθυπολοχαγός, βρέθηκε μπροστά στον στρατηγό Βορριά, ο οποίος ήταν τότε διοικητής της ΑΣΔΕΝ. Ένας συμμαθητής του τον σύστησε στο στρατηγό, λέγοντάς του ότι ο πατέρας του υπηρέτησε σαν επιλοχίας του, στον πόλεμο. «Δεν πιστεύω να είσαι ο γιός του Χρήστου του αρβανίτη; Δεν ξέρεις τι πατέρα έχεις! Αναλάμβανε όλες τις δύσκολες αποστολές, φτιάχνοντας τις ομάδες μόνος του, διαλέγοντας αρβανίτες φίλους του και τις έφερνε όλες εις πέρας. Δεν έχασε κανέναν. Μας έσωσε πολλές φορές! Να του πεις να έλθει να με συναντήσει». Έτσι κάθε χρόνο, ο τόπος συνάντησής τους ήταν στο μνημόσυνο Καταδρομών στο Καβούρι, μέχρις ότου έφυγαν και οι δύο! 

Στην δεκαετία του ’80, όταν η κυβέρνηση αποφάσισε να δώσει συντάξεις σε όσους συμμετείχαν στην εθνική αντίσταση, πήραν και αυτοί που ήταν τότε αντάρτες και ανήκαν στον «Δημοκρατικό Στρατό». 

Πολλές φορές έλεγε πικραμένος στα παιδιά του, ότι «..αυτοί που δεν υπηρέτησαν, αυτοί που έκαναν κακό, αυτοί που πολέμησα, παίρνουν συντάξεις και προνόμια.. Εμείς τότε ..τι κάναμε;» Ερώτημα χωρίς απάντηση...

Πέθανε το 1994 σε ηλικία 70 ετών, αφήνοντας στα παιδιά του τη μνήμη του και την πίστη του στην πατρίδα. Ίσως να είναι μαζί με το Βορριά και τους παλαιούς συμπολεμιστές και να τα λένε! 

Μνημείο πεσόντων Καταδρομέων 1942-1974 στο λόφο Καβουρίου Βουλιαγμένης
Στο μνημόσυνο των Καταδρομών στο Καβούρι, μαζί με τους πεσόντες ας θυμόμαστε και αυτούς!

Ανιχνευτής